Σάββατο, 08 Σεπτεμβρίου 2018

Παραδοσιακά Μονοπάτια [#91]

Ο Σεπτέμβριος στην πατρίδα μας σχετίζεται από πανάρχαιους χρόνους με μυσταγωγικά έθιμα, τελετουργικά και ευχές για τη γονιμότητα της γης. Κάποιες, δε, συνήθειες έχουν τις ρίζες τους σε Διονυσιακές εορτές του αρχαίου κόσμου, αλλά και σε εορτές προς τιμήν της θεάς Δήμητρας και της Περσεφόνης, που ξεκινούσαν κατά τη φθινοπωρινή ισημερία. Κατά τους βυζαντινούς χρόνους ο Σεπτέμβριος ήταν ο πρώτος μήνας του επίσημου ημερολογίου και, ως κατάλοιπο αυτού, πολλές περιοχές της χώρας θεωρούσαν την 1η Σεπτεμβρίου Αρχιχρονιά. Ο Σεπτέμβριος σε διάφορα μέρη της Ελλάδας έχει λαϊκές ονομασίες όπως Σταυρός, Σταυριάτης, Σταυρίτης, Πετμεζάς, Χινόπωρος, Ορτυκολόγος (λόγω των ορτυκιών που αποδημούν), Σποριάς, Τρυγομηνάς ή Τρυγητής, καθώς κατά τη διάρκειά του ο λαός καρπωνόταν τα δώρα της γης μας μέσου του τρύγου, της σποράς και του οργώματος.

Στην Κω, τη νύχτα της 31ης Αυγούστου οι ντόπιοι, κυρίως γυναίκες και παιδιά, αφήνουν κάτω από τα άστρα της νύχτας ένα μεγάλο καρπούζι, ένα ρόδι, μια σκελίδα σκόρδο, ένα κυδώνι, ένα φύλλο από τον «πλάτανο του Ιπποκράτη» και ένα τσαμπί σταφύλι και «αστρονομούν», όπως λένε. Το επόμενο πρωί και πριν την ανατολή του Ήλιου, γυναίκες και παιδιά παίρνουν πίσω τους «αστρονομημένους» αυτούς καρπούς και πετούν στη θάλασσα τους περσινούς, που φυλούσαν ένα χρόνο στο εικονοστάσι της οικίας τους. Επίσης βρέχουν το πρόσωπό τους με θαλασσινό νερό και μαζεύουν λίγο νερό και βότσαλα. Η αστρονομημένη αρμαθιά, που ονομάζεται “Αρχιχρονιά”, κρεμάται ξανά στο εικονοστάσι ως σύμβολο αφθονίας για τη νέα χρονιά.

Στη Ρόδο οι κάτοικοι κρεμούν στο μεσιά, δηλαδή στο μεσαίο χοντρό δοκάρι που στηρίζει τη στέγη της οικίας τους, ένα λευκό υφασμάτινο σακουλάκι γεμάτο στάχυα και σιτάρι, δένοντας επίσης γύρω του καρύδια, ένα κρεμμύδι, ένα σκόρδο, ένα κεχρί, έναν καρπό βαμβακιού και ένα τσαμπί σταφύλι. Αυτό το σακουλάκι το ονομάζουν “Αρχιχρονιά”, η οποία ευλογεί κάθε αγροτική εργασία και ξεκρεμάται το πρωί της 1ης Ιανουαρίου. Το τσαμπί - που έχει γίνει έως τότε σταφίδα - τρώγεται, ενώ το σιτάρι, το σκόρδο και το κρεμμύδι ρίχνονται μέσα στον σπόρο της νέας σποράς.

Στην Κάλυμνο, το πρωί της 1ης Σεπτεμβρίου ραντίζουν με αγιασμό τις οικίες, τα αμπέλια και τα δίχτυα τους.

Στη Θράκη η πρώτη ημέρα του “Τρυγητή” Σεπτεμβρίου χαιρετιζόταν με τυμπανοκρουσίες, άσματα, νυχτερινές εξορμήσεις προσωπιδοφόρων νεαρών ληνοβατών, δηλαδή εκείνων που πατάνε τα σταφύλια στα πατητήρια/ληνούς - έθιμα που παραπέμπουν στα αρχαία Οσχοφόρια, την πορεία των νέων που φορούσαν όσχους (κλαδιά αμπέλου) από τον ναό του Διονύσου προς τους αμπελώνες και τα πατητήρια.

 

Αρχείο

Επισκέπτες Συνδεδεμένοι

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 66 επισκέπτες

Επικοινωνία

Φόρμα Επικοινωνίας

email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.