Πέμπτη, 14 Δεκεμβρίου 2017

Τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι [#52]

Τυρταίος

O άγνωστος υμνητής του Σπαρτιατικού Ιδεώδους.

 

Ο Τυρταίος υπήρξε ελεγειακός ποιητής, ο οποίος έζησε το πρώτο μισό του 7ου αιώνα π.Χ., ενώ στο «Λεξικό της Σούδας» αναφέρεται ότι ήταν σύγχρονος ή παλαιότερος των Επτά Σοφών.Πρόκειται για τον μοναδικό αρχαίο Έλληνα ποιητή που εμπνεύστηκε από το ένδοξο μεγαλείο της σπαρτιατικής πολιτείας, καθώς και από το ήθος και την πολεμική αρετή των Λακεδαιμονίων, στοιχεία που προσπάθησε να αποτυπώσει στα έργα του.

Αρχαίες πηγές μας παραδίδουν ότι ήταν γιος του Αρχεμβρότου, καθώς και ότι υπήρξε στρατηγός, καταγόμενος από τις Αφίδνες της Σπάρτης ή της Αττικής. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με την πρώτη εκδοχή φέρεται να ήταν ο ίδιος Σπαρτιάτης, ενώ η άλλη εκδοχή που διεκδικεί την καταγωγή του αναφέρει ότι ήταν Αθηναίος στρατηγός, που εστάλη στη Λακεδαίμονα με σκοπό να βοηθήσει τους Λακεδαιμονίους στον πόλεμο κατά των Μεσσηνίων, σε εκτέλεση χρησμού που οι πρώτοι είχαν λάβει από το μαντείο των Δελφών. Ανεξάρτητα, όμως, από αυτή την «διαμάχη» σχετικά με την καταγωγή του ποιητή, αναμφισβήτητο γεγονός είναι ότι τα ποιητικά του έργα αποτελούν μια παρακαταθήκη ανεκτίμητης αξίας για ολόκληρο τον Ελληνισμό.

Η ποίηση του Τυρταίου συνείσφερε τα μέγιστα στην εμψύχωση και στην ομόνοια των Σπαρτιατών γενικότερα, αλλά και των Λακεδαιμονίων στρατιωτών ειδικότερα, καθώς τους εξόπλιζε με ορμή και θάρρος για το πεδίο της μάχης. Στην πραγματικότητα, τα έργα του θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως ένας ύμνος για το Αιώνιο Ελληνικό Πνεύμα, την Στρατιωτική Αρετή, καθώς και το Εθνικό και Φυλετικό Ιδεώδες.

Το ποιητικό έργο του Τυρταίου ήταν το μέσο στο οποίο αποτυπώθηκε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο η ηθική ταυτότητα της αρχαίας Σπάρτης. Οι φλογεροί στίχοι των ποιητικών του έργων, απευθυνόμενοι κατά κύριο λόγο στους στρατιώτες της πολιτείας με σκοπό την ενθάρρυνση τους, ήταν αυτοί που διαμόρφωσαν το λεγόμενο «ηρωικό λακωνικό φρόνημα». Στο σημείο αυτό, ωστόσο, αξίζει να γίνει ιδιαίτερη μνεία στην ακόλουθη φράση του, με την οποία κατόρθωσε με ιδιαίτερη περιεκτικότητα και σαφήνεια να προσδιορίσει το περιεχόμενο της Σπαρτιατικής Αγωγής: «Ομαδική πειθαρχία εν πνεύματι δικαιοσύνης και ατομική θυσία δια την ευημερία και την δόξα της Πόλεως».

Η πλειοψηφία των ποιημάτων του είναι γραμμένη στην δωρική διάλεκτο και σε αναπαιστικό μέτρο, ενώ αξίζει να επισημανθεί ότι ο δωρικός ρυθμός είναι αυτός που προσδίδει στην ουσία το εμβατηριακό ύφος στα ποιήματα και στους πολεμικούς του παιάνες.

Τα ποιητικά του έργα, δυστυχώς, στην πλειοψηφία τους δεν σώζονται σήμερα, ενώ και οι πληροφορίες σχετικά με τον μεγάλο αυτό ποιητή της αρχαιότητας είναι απειροελάχιστες. Συνέγραψε ελεγείες, με ονομαστότερη την «Ευνομία», ενώ συνέβαλλε σημαντικά με την συγγραφή της ιστορίας του Α’ Μεσσηνιακού πολέμου. Τα τρία ποιήματα του που έχουν διασωθεί μέσω του Στράβωνος, του Λυκούργου και του Στοβαίου, όμως, είναι αρκετά ώστε να μπορεί να αναδειχθεί το μεγαλείο του ποιητή και η εξαιρετική ικανότητα σύλληψης και ποιητικής συνθέσεως του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβανόταν το Σπαρτιατικό Ήθος.

Εν κατακλείδι, αξίζει να επισημανθεί η ικανότητα των αρχαίων μας προγόνων να μπορούν να διατηρούν, τόσο σε καιρό πολέμου, όσο και σε καιρό ειρήνης, το επίπεδο ψυχικής και πνευματικής τους υγείας σε απόλυτη ισορροπία. Από την μια να συμμετέχουν σε πολεμικές εκστρατείες και σφοδρότατες μάχες υπερασπιζόμενοι την Ιδέα της Πατρίδας και της Φυλής τους, και από την άλλη να αναδεικνύουν την ανωτερότητα του Πολιτισμού μας με περίτεχνες δημιουργίες και έργα μοναδικού κάλλους, ποιήματα και συγγράμματα, κατορθώνοντας την εναρμόνιση δυο τόσο διαφορετικών καταστάσεων.

Ο Τυρταίος αυτό ακριβώς επιθυμούσε να αποτυπώσει στην ποίηση του και να αναδείξει μέσω αυτής, κάτι που αναμφισβήτητα κατόρθωσε, μετατρέποντας τα έργα του σε πηγή δυναμισμού, ενθάρρυνσης και αναπτέρωσης του ηθικού των Λακεδαιμονίων στρατιωτών.

 

Αρχείο

Επισκέπτες Συνδεδεμένοι

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 74 επισκέπτες

Επικοινωνία

Φόρμα Επικοινωνίας

email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.