Πέμπτη, 12 Οκτωβρίου 2017

Τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι [#44]

Β’ Μέρος

Ο τρόπος παράταξης της σπαρτιατικής φάλαγγας

 

Αρκετά περιγραφικά στο σημείο αυτό είναι τα όσα μας παραδίδει ο Θουκυδίδης, ο οποίος παρατηρεί ότι η οπλιτική φάλαγγα, κατά την προσέγγιση της προς το σημείο που βρισκόταν ο εχθρός, είχε την τάση να συσπειρώνεται προς την δεξιά πτέρυγα. Αυτό οφειλόταν στο γεγονός ότι κάθε οπλίτης ένιωθε την δεξιά πλευρά του σώματος ευάλωτη, επειδή η ασπίδα του, την οποία κρατούσε με το αριστερό του χέρι, δεν μπορούσε να το καλύψει πλήρως. Έτσι, για να καλύψει ο οπλίτης την δεξιά πλευρά του, έτεινε να κινείται κοντά στην ασπίδα του επόμενου συμπολεμιστή του προς τα δεξιά, καθώς το αριστερό τμήμα της ασπίδας του διπλανού του τον προστάτευε στην πρώτη γραμμή της φάλαγγας.

Ταυτοχρόνως, ο οπλίτης που είχε την τάση να προστατευτεί έπαιρνε θέση λίγο πιο πίσω από τον συμπολεμιστή του προς τα δεξιά, ώστε να καλύπτεται από την επιφάνεια της ασπίδας του. Κατά συνέπεια, αυτή η μετακίνηση του κάθε οπλίτη κατέληγε σε μια γενικότερη ακούσια κίνηση του μετώπου της φάλαγγας προς το δεξιό άκρο, στο οποίο εντέλει στηριζόταν ολόκληρη η παράταξη. Αυτός ακριβώς είναι και ο λόγος για τον οποίο το δεξιό κέρας καταλαμβανόταν από τα εκλεκτότερα τμήματα του στρατεύματος και θεωρείτο η πλέον τιμητική θέση.

Οι Σπαρτιάτες νικούσαν πάντα τους εχθρούς που βρίσκονταν απέναντι τους, κάτι όμως που δεν ίσχυε πάντοτε και για τους συμμάχους τους. Έτσι, αναπτύχθηκε μια νέα τακτική από τον στρατό της Πελοποννησιακής Συμμαχίας, βασιζόμενη στους Σπαρτιάτες οπλίτες.

Οι Πελοποννήσιοι σύμμαχοι τασσόμενοι στο αριστερό κέρας, δεν ήταν υποχρεωμένοι να νικήσουν τους απέναντι εχθρούς τους, αλλά να συγκρατήσουν την πίεση τους, αναμένοντας τους Σπαρτιάτες οπλίτες, οι οποίοι αργά ή γρήγορα νικούσαν το απέναντι τους αντίπαλο κέρας και κατευθύνονταν αμέσως προς τα αριστερά τους, πλευροκοπώντας και καταστρέφοντας ένα προς ένα τα τμήματα του εχθρικού στρατού. Υπήρχαν, βέβαια, περιπτώσεις που οι Πελοποννήσιοι σύμμαχοι των Σπαρτιατών ηττούνταν.

Ωστόσο, μεταξύ οπλιτικών στρατών ήταν συχνές οι τοπικές νίκες μιας πτέρυγας του μετώπου επί της εχθρικής, που βρισκόταν απέναντι της. Ως εκ τούτου, η αρχική σύρραξη μπορούσε να μετατραπεί σε δυο ή τρεις μικρότερες διαχωρισμένες συμπλοκές, ανάλογα με τις τοπικές επιτυχίες του κέντρου, του δεξιού ή του αριστερού κέρατος, καθεμίας από τις δυο αντιμαχόμενες παρατάξεις.

Οι μονάδες αυτές απομακρύνονταν από την αρχική τους θέση, λόγω της πίεσης που ασκούσαν στον αντίπαλο  ή λόγω της απώθησης τους από αυτόν. Σε αυτή την περίπτωση τα τμήματα που είχαν νικήσει τοπικά τον αντίπαλο τους και είχαν διαλύσει τις τάξεις τους, στρέφονταν για να αναμετρηθούν μεταξύ τους, με έπαθλο την τελική νίκη. Οι Σπαρτιάτες, όμως, λόγω της πολεμικής τους ανωτερότητας, συνήθως, επικρατούσαν. Άλλωστε, δεν είναι τυχαίο ότι ο οπλιτικός τρόπος πολέμου έφτασε στον κολοφώνα του μέσω της ανάδειξης του από την σπαρτιατική φάλαγγα.

Οι Σπαρτιάτες χρησιμοποιούσαν τις συνήθεις ελληνικές πολιορκητικές μεθόδους. Η ίδια η Σπάρτη, όμως, ήταν ατείχιστη. Οι πολίτες της θεωρούσαν ότι κάτι τέτοιο ήταν περιττό, και όχι αδίκως, αφού μέχρι την εισβολή του στρατού του Επαμεινώνδα το 370 π.Χ. κανένα εχθρικό στράτευμα δεν τόλμησε καν ούτε τα σύνορα της Λακωνίας να παραβιάσει. Άλλωστε, δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός πως οι Σπαρτιάτες διατείνονταν ότι τα τείχη της Σπάρτης ήταν τα στήθη των πολεμιστών της που την προστάτευαν!

Δίχως αμφιβολία, ο σπαρτιατικός στρατός ήταν ο πλέον εκσυγχρονισμένος ελληνικός στρατός μέχρι τον 4ο αιώνα π.Χ., με άρτια γνώση της τέχνης του πολέμου και με πολλές επινοήσεις των ίδιων των Σπαρτιατών πολεμιστών. Πράγματι, το σπαρτιατικό στράτευμα αποτελούσε μια αληθινή δύναμη μεταρρύθμισης, επηρεάζοντας καθοριστικά τις στρατιωτικές εξελίξεις, όχι μόνο στον ελληνικό χώρο, αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο.

 

 

Αρχείο

Επισκέπτες Συνδεδεμένοι

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 83 επισκέπτες

Επικοινωνία

Φόρμα Επικοινωνίας

email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.