Πέμπτη, 31 Αυγούστου 2017

Τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι [#38]

Β’ Μέρος

Η δομή και η διοίκηση του σπαρτιατικού στρατού

 

Τα παραπάνω στρατιωτικά αξιώματα αφορούσαν τα πεζοπόρα τμήματα του σπαρτιατικού στρατού. Ωστόσο, από τα τέλη του 5ου αιώνα π.Χ. υπήρχε και το ιππικό, το οποίο ήταν υπό την διοίκηση έξι Ιππαρμοστών. Το ιππικό του σπαρτιατικού στρατού δεν ήταν μεγάλο σε αριθμό, συγκριτικά με το σώμα των οπλιτών. Διαιρείτο και αυτό σε έξι μόρες, και κάθε μόρα σε ουλαμούς, με τον καθένα από αυτούς να απαρτίζεται, περίπου, από πενήντα ιππείς. Κύριο καθήκον του ιππικού ήταν η φύλαξη των νότων και των πτερύγων της φάλαγγας, ενώ ως ιππείς προτιμούνταν οι ελαφρύτεροι σε σωματικό βάρος οπλίτες, ώστε το λιγοστό βάρος να κάνει τα άλογα περισσότερο ευκίνητα, τόσο στην μάχη όσο και στις πορείες.

Σύμφωνα με τον Ξενοφώντα, το σπαρτιατικό ιππικό ήταν ιδιαίτερα αποτελεσματικό. Συνήθως προστάτευε το κυρίως στράτευμα σαν σώμα προφυλακής. Ακόμη, σε περίπτωση ενέδρας ή άλλης έκτακτης ανάγκης, οι ιππείς ειδοποιούσαν το κυρίως στράτευμα, ώστε αυτό να λάβει τις κατάλληλες θέσεις και τους κατάλληλους σχηματισμούς για την περίπτωση εμπλοκής. Συχνά, δε, χρησιμοποιήθηκε σε περιπτώσεις πολέμου δολιοφθορών, καθώς και παρενόχλησης του αντιπάλου για την δημιουργία εντυπώσεων και ψυχολογικού αντίκτυπου.

Συχνή αναφορά, δε, γίνεται και σε ένα ακόμη τμήμα του σπαρτιατικού στρατεύματος, στους λεγόμενους  ανιχνευτές εδάφους. Στην ουσία επρόκειτο για ιππείς, που προηγούνταν του κυρίως ιππικού σώματος. Σκοπός τους ήταν η ανίχνευση του εδάφους, ώστε σε περιπτώσεις τυχόν εμποδίων ή ενέδρας το κύριο τμήμα του στρατού που ακολουθούσε να μην βρεθεί σε αδιέξοδο. Σε τέτοιες περιπτώσεις, εκτός από την ενημέρωση του κυρίως τμήματος σχετικά με το είδος του εμποδίου ή της ενέδρας, ήταν επιφορτισμένοι να βρίσκουν εναλλακτικές λύσεις ή άλλα ασφαλή δρομολόγια, ώστε να διασφαλίσουν την ασφαλή προσπέλαση του κυρίως τμήματος. Ακόμη, σε περίπτωση στρατοπέδευσης των στρατιωτικών τμημάτων, οι ανιχνευτές εδάφους στρατοπέδευαν σε σημεία από τα οποία μπορούσαν να διακρίνουν από μακριά τους εχθρούς και τις κινήσεις τους.

Επιπλέον υπήρχαν οι έκδρομοι, οι οποίοι ήταν ουσιαστικά ακροβολιστές του σπαρτιατικού στρατού, που δρούσαν ανεξάρτητα από την οπλιτική φάλαγγα, με βασικό τους σκοπό την πρόκληση σύγχυσης στις τάξεις του εχθρού. Ο οπλισμός τους ήταν σχετικά πιο ελαφρύς από αυτόν των υπολοίπων οπλιτών, γεγονός που τους έκανε πιο ευάλωτους σε συγκρούσεις σώμα με σώμα. Στόχοι των εκδρόμων ήταν, κατά κύριο λόγο, οι πελταστές, οι έκδρομοι του αντίπαλου στρατού, καθώς και ορισμένες τάξεις βαρέως πεζικού. Το σώμα αυτό δημιουργήθηκε για πρώτη φορά στην αρχαία Σπάρτη, με σκοπό την αντιμετώπιση των πελταστών του Ιφικράτη, και αργότερα επεκτάθηκε και σε άλλες Ελληνικές πόλεις, όπως στην Αθήνα.

Όσον αφορά στον σχηματισμό της βασιλικής φρουράς, αυτή αποτελείτο από τριακόσιους επιλεγμένους Σπαρτιάτες πολεμιστές, που κατά την διάρκεια της μάχης παρατάσσονταν δίπλα στον βασιλιά. Οι άνδρες αυτοί από την εμπειρία τους ήταν μάλλον «βετεράνοι», αφού η φρουρά αυτή αποτελείτο από παλαίμαχους οπλίτες, φίλους και παλαιούς συμπολεμιστές του βασιλιά. Επρόκειτο για το σώμα των τριακοσίων Ιππέων, οι οποίοι στην πραγματικότητα, παρά την ονομασία τους, ήταν πεζοί.

Ωστόσο, από τα κλασσικά χρόνια και έπειτα καθιερώθηκε η ονομασία «τριακόσιοι». Το σώμα των τριακοσίων διοικείτο από τους τρεις Ιππαγρέτες, που τελούσαν υπό τις διαταγές του βασιλιά και επιλέγονταν από τους Έφορους, ανάμεσα από τους ακμαιότερους και πιο ρωμαλέους άνδρες της πόλης. Ο κάθε Ιππαγρέτης διάλεγε εκατό άνδρες, οι οποίοι ήταν κάτω από τις διαταγές του, συμπληρώνοντας έτσι την φρουρά των τριακοσίων, ενώ μετά την επιλογή του αυτή έδινε εξηγήσεις στους Έφορους με πια κριτήρια τους επέλεξε.

Το σώμα των «τριακοσίων» ήταν το εκλεκτότερο του σπαρτιατικού στρατού και η συμμετοχή κάποιου οπλίτη σε αυτό θεωρείτο τιμητική. Ωστόσο, δεν αρκούσε η επιλογή κάποιου οπλίτη από τους τρεις Ιππαγρέτες, ώστε αυτός να μπορέσει να συμμετέχει στο συγκεκριμένο στρατιωτικό σώμα, αλλά και η επιτυχία του στις κατάλληλες εξετάσεις που διεξάγονταν για αυτό τον σκοπό. Οι Ιππαγρέτες ήταν κριτές σε αυτές τις εξετάσεις, όπως και σε άλλες αθλητικές εκδηλώσεις, ενώ στην περίπτωση που κάποιος δεν περνούσε επιτυχώς, είχε την δυνατότητα να ξαναπροσπαθήσει αργότερα. Σαφώς, οι οπλίτες που συμμετείχαν σε αυτό το σώμα έπρεπε να είναι σωστοί απέναντι στον νόμο και τις επιταγές της πολιτείας, διαφορετικά έχαναν την τιμητική αυτή θέση, την οποία καταλάμβανε κάποιος άλλος οπλίτης.

Η φάλαγγα, ωστόσο, δεν εκστράτευε μόνη της, καθώς στην μάχη πλαισιωνόταν από «ψιλούς», δηλαδή ελαφρά οπλισμένους σφενδονήτες, τοξότες, ακοντιστές ή και ελαφρύ ιππικό, ώστε να φυλάσσονται τα πλευρά της. Οι μονάδες αυτές που την πλαισίωναν δεν στελεχώνονταν από Σπαρτιάτες Ομοίους, αλλά από είλωτες, περίοικους ή μισθοφόρους.

Τέλος, υπήρχε και το στρατιωτικό αξίωμα των «ξεναγών», το οποίο κατείχαν Σπαρτιάτες αξιωματικοί, που ήταν εξουσιοδοτημένοι από την σπαρτιατική πολιτεία να διοικούν τον στρατό συμμαχικών, προς την Σπάρτη, πόλεων.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Αρχείο

Επισκέπτες Συνδεδεμένοι

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 96 επισκέπτες

Επικοινωνία

Φόρμα Επικοινωνίας

email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.