Πέμπτη, 04 Μαΐου 2017

Τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι [#21]

Στ’ Μέρος

Η λατρεία και οι θρησκευτικές συνήθειες των Σπαρτιατών

 

«Τα Γυμνοπαιδία»

 

Τα «Γυμνοπαιδία» ήταν μια μεγάλη ετήσια εορτή που τελούνταν από τους νέους Σπαρτιάτες προς τιμήν του θεού Απόλλωνα, της Αρτέμιδος, της Λητούς και ίσως του Διονύσου. Στην αγορά της πόλεως στήνονταν τα αγάλματα των τιμώμενων θεών και γύρω τους οι γυμνοί νεαροί Σπαρτιάτες εκτελούσαν λατρευτικούς χορούς, μιμητικές παραστάσεις και γυμναστικές ασκήσεις, υπό την μουσική συνοδεία παιάνων του Διονυσοδώρου ή μελών του Αλκμάνος και του Θάλητος. Οι γυμνοί νέοι, με ευπρεπείς και ρυθμικές κινήσεις, αναπαρίσταναν σκηνές πάλης και παγκρατίου, ψάλλοντας παράλληλα ωδές.

Σύμφωνα με ιστορικές πηγές, η διάρκεια των εορτών ήταν δεκαήμερη και την τελευταία ημέρα, στον χώρο του Θεάτρου, συμμετείχαν στους χορούς και οι άνδρες της πόλεως. Η συμμετοχή των ανδρών πιθανότατα καθιερώθηκε σε ανάμνηση της νίκης των Σπαρτιατών κατά των Αργείων στη Θυρέα και την κατάκτηση της Κυνουρίας. Το ανδρικό τμήμα των «Γυμνοπαιδιών» περιελάμβανε προσφορές σπονδών και χορούς γυμνόποδων πολεμιστών με μακριά μαλλιά.

Κατά την διάρκεια τους επικρατούσε στην πόλη ατμόσφαιρα μεγάλης χαράς και ευθυμίας, ενώ οι ιεροπραξίες αποτελούσαν σημαντικό τμήμα της παιδευτικής αγωγής των νέων. Ενδεικτική της σοβαρότητας τους είναι η διασωθείσα πληροφορία ότι οι Σπαρτιάτες δεν διέκοψαν την τέλεση των «Γυμνοπαιδιών», ακόμη και όταν κατά την διάρκεια τους έφτασε η είδηση για την πανωλεθρία του στρατού τους στη μάχη των Λεύκτρων.  

Αξίζει, δε, να σημειωθεί ότι οι «Γυμνοπαιδίες» επρόκειτο για μια εορτή που είχε σκοπό, πέρα από την ανάμνηση της νίκης, να προβάλλει την ισχύ της σπαρτιατικής πολιτείας.  

 

Οι ταφικές συνήθειες των Σπαρτιατών

 

Οι ταφικές συνήθειες των Σπαρτιατών ήταν απαλλαγμένες από τις δεισιδαιμονίες. Όπως, πολύ χαρακτηριστικά, μας παραδίδει ο Πλούταρχος, έθαβαν τους νεκρούς τους εντός της πόλης, πλησίον των ιερών ναών τους, χωρίς κτερίσματα. Απλώς στόλιζαν το σώμα με πορφυρό ύφασμα και φύλλα ελιάς ή δάφνης.

Ειδικότερα, πηγές αναφέρουν ότι ο νεκρός εκφερόταν πριν την ανατολή του ηλίου πάνω σε ασπίδα, τυλιγμένος με κόκκινο ύφασμα και δαφνοστόλιστος, και ακολουθούσε η καύση και η ταφή του σε λιτό τάφο. Αξιοσημείωτο παραμένει, δε, ότι στην επιτύμβια στήλη δεν αναγραφόταν το όνομα του νεκρού ή της νεκρής, παρά μόνο αν είχε σκοτωθεί στο πεδίο των μαχών ή είχε πεθάνει κατά την διάρκεια του τοκετού, ως επισήμανση τιμής και δόξας, στις δυο δηλαδή περιστάσεις που ο άνθρωπος κέρδιζε την μετά θάνατον υστεροφημία του.

Πάνω στον τάφο γίνονταν σπονδές και εναγίσματα, ενώ η χρονική διάρκεια, καθώς και ο τρόπος λήξης του πένθους, είχε νομοθετηθεί με αυστηρότητα από τον Λυκούργο. Διαρκούσε έντεκα ημέρες και λυόταν, επισήμως, την δωδεκάτη ημέρα με την προσφορά θυσίας στη θεά Δήμητρα, προστάτιδα των «δημητρίων», δηλαδή των νεκρών. Η επίδειξη υπέρμετρης λύπης και θρήνων δεν ήταν επιτρεπτή, με μοναδική εξαίρεση την περίπτωση των βασιλέων, οι οποίοι κηδεύονταν με τιμές ηρώων, εν μέσω υπερβολικού πένθους.

 

Αρχείο

Επισκέπτες Συνδεδεμένοι

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 51 επισκέπτες

Επικοινωνία

Φόρμα Επικοινωνίας

email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.