Μάρκος Δράκος, ο «Λυκούργος» της ΕΟΚΑ

Ο Μάρκος Δράκος υπήρξε ένας φλογερός Εθνικός μαχητής, μια ηρωική προσωπικότητα του Ελληνοκυπριακού απελευθερωτικού αγώνα στο νησί της Αφροδίτης. Γεννήθηκε τον Σεπτέμβριο του 1932 στην Λεύκα της Λευκωσίας από εργατική οικογένεια. Δούλεψε σκληρά από μικρό παιδί για να βοηθήσει την οικογένεια του. Λόγω της μεγάλης πίστης του στον Χριστιανισμό εντάχθηκε γρήγορα στην ΟΧΕΝ Λευκωσίας, η οποία υπήρξε το φυτώριο των νεαρών επαναστατών της ΕΟΚΑ.

Από τον Εθνάρχη Γεώργιο Γρίβα Διγενή, ο Μάρκος Δράκος επιλέγεται ως ο πρώτος που θα έδινε το σύνθημα της έναρξης του επαναστατικού αγώνα της ΕΟΚΑ. Έτσι λοιπόν αναλαμβάνει δράση με την ομάδα του η οποία έφερε το προσωνύμιο «Αστραπή», η οποία ήταν επιφορτισμένη με το καθήκον της προσβολής του ραδιοφωνικού σταθμού Λευκωσίας. Πιο εντυπωσιακή ενέργεια, ήταν η πρόκληση βλάβης στον ηλεκτροπαραγωγικό σταθμό Δεκέλειας, εξαιτίας της οποίας η Λευκωσία βυθίστηκε για ώρες στο σκοτάδι. Επικεφαλής της ομάδας που έκανε το σαμποτάζ ήταν ο Δράκος.

Στα τέλη Μαΐου του 1955, με προεργασία από τον Δράκο, ο αγωνιστής Χαρίλαος Ξενοφώντος τοποθέτησε βόμβα στο κινηματοθέατρο «Παλλάς», σκοπεύοντας στην εξόντωση του αποικιακού κυβερνήτη Armitage. Η βόμβα είχε τοποθετηθεί κάτω από το κάθισμα του κυβερνήτη, όμως λόγω μιας αστοχίας του ωρολογιακού μηχανισμού, η έκρηξη έγινε μετά την λήξη της παράστασης και την αποχώρηση του. Στα μέσα του επόμενου Ιουνίου, οργάνωσε βομβιστική επίθεση εναντίον του αστυνομικού σταθμού της Πύλης της Κερύνειας στην Λευκωσία.

Αργότερα, στις 30 Ιουνίου ο Μάρκος Δράκος συνελήφθη με την κατηγορία της κατοχής σφαιρών από τις Αγγλικές δυνάμεις, και κρατήθηκε αρχικά στις Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας, και μετέπειτα μεταφέρθηκε στο Φρούριο της Κερύνειας, βάσει του τότε ισχύοντος νόμου περί κράτησης προσώπου «άνευ δίκης». Κατάφερε να δραπετεύσει την νύκτα της 23ης Σεπτεμβρίου του 1955 από το κέντρο της Κυρήνειας. Ακολουθώντας τις διαταγές του Αρχηγού Γρίβα, καταφεύγει στα βουνά του Κύκκου και σχηματίζει αντάρτικη ομάδα στην περιοχή με την ονομασία «Ουρανός».

Τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους, τραυματίζεται στο κεφάλι στην μάχη στο Μερσινάκι και επικηρύσσεται από τους Άγγλους αντί του ποσού των πέντε χιλιάδων λιρών. Στην μάχη αυτή έπεσε ηρωικά ο Χαράλαμπος Μούσκος και συνελήφθησαν οι συναγωνιστές Ανδρέας Ζάκος και Χαρίλαος Μιχαήλ, οι οποίοι έμελλε να απαγχονιστούν οκτώ μήνες αργότερα, περνώντας και αυτοί στην Αθανασία, υπερασπιζόμενοι μέχρι τέλους την Ελληνικότητα της Κύπρου.

Ο Δράκος συνέχισε να προσβάλει Βρετανικά περίπολα και καταστρέφει δυο φορές το γεφύρι του Κοκκινόγκρεμου. Λίγο περισσότερο από έναν χρόνο αργότερα, την νύχτα της 18ης Ιανουαρίου του 1957 στην περιοχή της Ευρύχου, ο Μάρκος και η ομάδα του ενώ πορευόταν μέσα στο σκοτάδι υπό σφοδρή θύελλα, ήλθαν ξαφνικά σε επαφή με τον εχθρό ο οποίος άνοιξε αμέσως πυρ. Ο θάνατος του Μάρκου υπήρξε ακαριαίος. Ο γενναίος «Λυκούργος», όπως ήταν το προσωνύμιο του στην οργάνωση, είχε δεχθεί σαράντα σφαίρες σε όλο του το σώμα. Από τα πυρά των Άγγλων τραυματίστηκε επίσης σοβαρά στο πόδι ο Κώστας Λοΐζου. Οι υπόλοιποι αντάρτες πήραν στον ώμο τον Λοΐζου και κατόπιν πολύωρης ταλαιπωρίας έφτασαν στα Κατύδατα.

Ξημέρωνε η 19η Ιανουαρίου του 1957, ημέρα Σάββατο. Πίσω από τα βουνά, στην περιοχή ανάμεσα στα χωριά Ευρύχου και Σινά Όρους, βρίσκεται ένα λαγκάδι που οι παλιοί το ονομάζουν «το αρκάτζιν του Δράκου». Κατά σύμπτωση στον χώρο αυτό θυσιάστηκε ο Δράκος – το 25χρονο παλικάρι από τα Λεύκα. Αξιοσημείωτος πάντως ήταν ο φόβος των Άγγλων δυναστών απέναντι στο πρόσωπο του, αφού ακόμα και όταν κείτονταν νεκρός, του έδεσαν τα χέρια και τα πόδια. Τόσο πολύ φοβόντουσαν τον Έλληνα αντάρτη, τον πιστό στρατιώτη της Ελευθερίας του Έθνους. Αυτός ήταν ο Μάρκος Δράκος και αυτοί ήταν οι Εθνικιστές  της ΕΟΚΑ.

«Ο Θεός και η Πατρίδα με καλούν, πατέρα. Ζητώ την ευχή σου.»

Μάρκος Δράκος

«Υπήρξεν αγνός, τίμιος, ανιδιοτελής και γενναίος μαχητής. Εκ των πρώτων προσέτρεξεν εις τας τάξεις της Οργανώσεως. Ο θάνατός του με απεστέρησε ενός αρίστου συμπολεμιστού, την δε Κύπρον ενός τέκνου της, το οποίον θα της ήτο λίαν χρήσιμον, όχι μόνον εις τον απελευθερωτικόν αγώνα, αλλά και εις την μετ’ αυτόν δημιουργικήν εργασίαν διά την πρόοδον και ευημερίαν της. Η θλίψις μου διά τούτο ήτο μέγιστη. Αλλά και όλη η Κύπρος εθλίβη και τον εθρήνησε δικαίως. Ήρωες, ως ο Δράκος, και θνήσκοντες δεν παύουν να ζουν. Παραμένουν φωτεινοί οδηγοί των επιζώντων, διά την εκπλήρωσιν της αποστολής των εις ωραίους ευγενείς αγώνας».

Στρατηγός Γεώργιος Γρίβας Διγενής για τον Μάρκο Δράκο

Μέτωπο Νεολαίας – Τομέας Ιστορίας