Πέμπτη, 07 Μαρτίου 2019

Τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι [#116]

Άγις και Κλεομένης

Α’ Μέρος

Είναι γεγονός ότι η σπαρτιατική πολιτεία κινδύνευε περισσότερο από την ολιγανθρωπία της, παρά από εξωτερικούς κινδύνους. Ακόμη και οι συνεχείς ήττες τις οποίες υπέστη ο σπαρτιατικός στρατός κατά τον 3ο αιώνα π.Χ, ήταν συνέπεια αυτού του προβλήματος. Η έλλειψη ανδρών, καθώς αυτοί ήταν που στρατεύονταν, οφειλόταν στο σύστημα που επικρατούσε νωρίτερα από τον καιρό του Λυκούργου.

Όπως έχει αναφερθεί, για να χαρακτηριστεί κάποιος «Όμοιος» έπρεπε να έχει πολιτικά δικαιώματα και κυρίως να έχει την δυνατότητα να προσφέρει στα κοινά συσσίτια. Σταδιακά, οι γεννήσεις μειώθηκαν, καθώς οι Σπαρτιάτες προτιμούσαν να κάνουν ένα ή δυο τέκνα, ώστε αυτά να έχουν μεγαλύτερη περιουσία και οι θυγατέρες να είναι πιο περιζήτητες.

Το αποτέλεσμα ήταν η περιουσία να συγκεντρωθεί στα χέρια λίγων. Δίχως, όμως, περιουσία, οι Όμοιοι δεν είχαν την δυνατότητα να συνεισφέρουν στα συσσίτια και να συμπεριληφθούν στην τάξη των υπομειόνων. Ωστόσο, η αύξηση των υπομειόνων, οι οποίοι δεν ανήκουν στην τάξη των στρατεύσιμων, αποτέλεσε ένα σοβαρότατο πλήγμα στον στρατό της Σπάρτης.

Έτσι, πολλοί αναγκάζονταν πλέον να καταφύγουν σε δανεισμό υποθηκεύοντας τις περιουσίες τους, για να τις χάσουν αργότερα, όταν δεν μπορούσαν να επιστρέψουν τα χρήματα. Εντούτοις, για να αντιμετωπιστεί η υπογεννητικότητα υπήρχε ένας κανόνας που απάλλασσε από την στρατιωτική θητεία όσους είχαν τρία ή τέσσερα τέκνα, αλλά ούτε και αυτό το μέτρο αποδείχτηκε επαρκές.

Στα μέσα περίπου του 3ου αιώνα π.Χ. βασίλευε στην Σπάρτη ο Αγιάδης Άγις Δ’, ο οποίος αν και είχε ανατραφεί, όπως λέγεται, από την μητέρα και την γιαγιά του μέσα σε ένα περιβάλλον πολυτέλειας και υπερβολικής αγάπης, αφού ανήκαν στις πλουσιότερες γυναίκες της πόλης, δεν δίστασε να προτείνει, να επιμείνει και να καταφέρει τελικά να υλοποιήσει ορισμένες αρκετά ριζοσπαστικές ιδέες. Στόχος του ήταν να παραγραφούν τα χρέη και να γίνει αναδασμός της γης.

Βασικός υποστηρικτής του υπήρξε ο θείος του Αγησίλαος, ο οποίος μάλιστα αν και διέθετε μεγάλη περιουσία, λέγεται ότι είχε πολλά χρέη. Το 243 π.Χ. ένας εκ των Πέντε Εφόρων, ονόματι Λύσανδρος, φίλος του Αγησιλάου, κατέθεσε στην Γερουσία την πρόταση για την κατάργηση των χρεών. Έτσι, όσοι θα απαλλάσσονταν από τα χρέη θα έδιναν ένα μέρος της περιουσίας τους, για να διανεμηθεί στους ακτήμονες. Η πρόταση, όμως, απορρίφθηκε, με διαφορά μιας ψήφου.

Η εξέλιξη αυτή έκανε τον Άγι να αντιληφθεί ότι για να πετύχει τον σκοπό του έπρεπε πρώτα να απαλλαγεί από τους πολιτικούς του αντιπάλους, οι οποίοι θα εξουδετερώνονταν με την απομάκρυνση του συμβασιλέα Λεωνίδα. Έτσι, ο Λεωνίδας κατηγορήθηκε ότι ο πατέρας του συμπεριφέρθηκε προδοτικά κατά την διάρκεια της επίθεσης του Πύρρου, ενώ ο ίδιος είχε νυμφευθεί ξένη γυναίκα από την μικρά Ασία, κάτι που απαγορευόταν για τους βασιλείς. Όπως μας πληροφορεί η παράδοση, ο Λεωνίδας κατέφυγε στον ναό της «Χαλκιοίκου Αθηνάς» και τον αντικατέστησε ο γαμπρός του Κλεόμβροτος.

Η σχετική πρόταση, όμως, δεν ψηφίστηκε ούτε το επόμενο έτος, καθώς οι Έφοροι υποστήριζαν άπαντες την αντίθετη παράταξη. Τότε, οπλισμένοι οπαδοί του Άγι καθαίρεσαν τους Εφόρους, οι οποίοι αντικαταστάθηκαν από άλλους, με αποτέλεσμα τώρα να υπερψηφιστεί η γενική παραγραφή των χρεών, αλλά όχι και ο αναδασμός της γης. Ο Άγις επέμενε, αλλά οι οπαδοί του ήταν ικανοποιημένοι που απαλλάχτηκαν από τα χρέη τους, κάτι όμως το οποίο δεν συνέβαινε και με τους ακτήμονες, οι οποίοι αισθάνονταν ότι τους είχαν εξαπατήσει.

Ως εκ τούτου, ο Άγις έλαβε την απόφαση να προβεί σε συμμαχία με την Αχαϊκή Συμπολιτεία, πιστεύοντας ότι η διάκριση σε έναν πόλεμο θα του προσέδιδε κύρος, κάτι το οποίο με την σειρά του θα επέφερε το επιθυμητό αποτέλεσμα. Έτσι, προετοιμάστηκε για μεγάλη εκστρατεία, αλλά ο Άρατος, πληροφορούμενος τις επαναστατικές ιδέες του συμμάχου του, ακύρωσε την συμμαχία μαζί του.

 

Αρχείο

Επισκέπτες Συνδεδεμένοι

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 49 επισκέπτες

Επικοινωνία

Φόρμα Επικοινωνίας

email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.