Πέμπτη, 11 Ιανουαρίου 2018

Τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι [#56]

Α’ Μέρος

Η εδραίωση της σπαρτιατικής κυριαρχίας τον 6ο αιώνα π.Χ.

 

Η Σπάρτη, περί τον 6ο – 7ο αιώνα π.Χ., γνώρισε μεγάλη οικονομική άνθηση, με την μεταλλουργία και την κεραμική να βρίσκονται σε μεγάλη ακμή, όπως ακριβώς και οι εξαγωγές προϊόντων στις αγορές της Μεσογείου.

Όπως είδαμε νωρίτερα, όμως, το βασικό χαρακτηριστικό της περιόδου αυτής υπήρξε η κατάκτηση άλλων περιοχών, μεταξύ των οποίων η Κυνουρία και η νότια Αρκαδία, καθώς και κάποιες απόπειρες που δεν στέφθηκαν με επιτυχία, όπως η ατυχής επίθεση κατά της Τεγέας.

Εντούτοις, κατά το 570 - 560 π.Χ., η σπαρτιατική πόλη – κράτος έστρεψε ξανά την προσοχή της εναντίον της Τεγέας. Σύμφωνα με χρησμό που είχαν λάβει οι Σπαρτιάτες, η νίκη τους θα ήταν βέβαιη, αν ανακάλυπταν τα οστά του Ορέστη και τα μετέφεραν στην πόλη τους. Εντέλει, η κατάληψη της Τεγέας έλαβε χώρα το 550 π.Χ., για να ακολουθήσει η προσχώρηση της στην Πελοποννησιακή Συμμαχία, η οποία μόλις είχε ιδρυθεί, με τις πόλεις της να αποτελούν, λίγες δεκαετίες αργότερα, τον ουσιαστικό πυρήνα της αντίστασης εναντίον των Περσών.

Η Σπάρτη ήταν η κυρίαρχη πόλη της συμμαχίας, αλλά οι συμμαχικές πόλεις όφειλαν να εγκαθιστούν ολιγαρχικές κυβερνήσεις, φιλικές προς εκείνη. Ωστόσο, όταν η Σπάρτη διεξήγαγε πολεμικές εκστρατείες, οι υπόλοιπες όφειλαν να ανταποκριθούν στο κάλεσμα της, αλλά όταν εκείνες εμπλέκονταν σε πολεμικές δραστηριότητες, η κυρίαρχη πόλη δεν είχε την υποχρέωση να τις βοηθάει στρατιωτικά.

Περί τα μέσα του 6ου αιώνα π.Χ. διετέλεσε Έφορος ο Χίλων, ένας εκ των Επτά Σοφών της αρχαιότητας, ο οποίος ασχολείτο με τις δημόσιες υποθέσεις και πολύ πριν από αυτή του την θητεία. Στο σημείο αυτό ιστορικές πηγές μας πληροφορούν ότι ο Χίλων υπήρξε συγγενής με τον βασιλιά Αναξανδρίδα, από την δεύτερη σύζυγο του.

Ειδικότερα, όπως μας παραδίδει ο Ηρόδοτος, ο Αναξανδρίδας δεν είχε κατορθώσει να αποκτήσει τέκνα με την πρώτη του σύζυγο. Ωστόσο, κατόπιν πιέσεων των Εφόρων, δέχτηκε να νυμφευθεί μια δεύτερη σύζυγο, δίχως όμως να χωρίσει την πρώτη, γεγονός ανήκουστο για τα σπαρτιατικά έθιμα. Από την δεύτερη σύζυγο του απέκτησε τον μελλοντικό βασιλιά Κλεομένη Α’, αλλά αργότερα κατάφερε να αποκτήσει τέκνα και με την πρώτη του σύζυγο, τον Δωριέα, τον Λεωνίδα, τον ξακουστό ήρωα των Θερμοπυλών, και τον Κλεόμβροτο.

Ακολούθως, ο Αναξανδρίδας μαζί με τον Χίλωνα κατόρθωσαν να προκαλέσουν την έκπτωση του τυράννου της Σικυώνας, Αισχίνη, επεμβαίνοντας ταυτόχρονα και στα τυραννικά καθεστώτα άλλων πόλεων. Με την δράση του Χίλωνα συνδέεται και η μεταρρύθμιση της στρατιωτικής οργάνωσης της Σπάρτης, καθώς και η ευρύτερη διαμόρφωση του συστήματος της, όπως είναι γνωστό μέχρι σήμερα. Ακόμη, κατάφερε όλοι οι πολίτες να θεωρηθούν «όμοιοι» μεταξύ τους, καθεστώς το οποίο, συνειδητά πλέον, διατηρήθηκε και στους επόμενους αιώνες. Επίσης, σε εκείνον οφείλεται και η περαιτέρω ισχυροποίηση του ρόλου των Εφόρων, οι οποίοι στο εξής είχαν την δυνατότητα να ελέγχουν κάθε πτυχή της ζωής των «Ομοίων» Σπαρτιατών.

Περί το 547 π.Χ. μια δύναμη τριακοσίων Σπαρτιατών αναμετρήθηκε με μια ισάριθμη δύναμη Αργείων, στην μάχη που έλαβε χώρα στο Θυρεατικό Πεδίο, την πεδιάδα του Άστρους στην Κυνουρία. Σύμφωνα με ιστορικές πηγές, από τα δυο αντιμαχόμενα στρατόπεδα άπαντες σκοτώθηκαν, εκτός δυο Αργείων και ενός Σπαρτιάτη, ονόματι Οθρυάδα.

Στο σημείο αυτό ο Ηρόδοτος μας πληροφορεί ότι οι δυο Αργείοι έτρεξαν αμέσως στο Άργος για να μεταφέρουν το μήνυμα της νίκης, ενώ ο Οθρυάδας παρέμεινε στο πεδίο της μάχης, όπου και έστησε τρόπαιο με τα όπλα των Αργείων. Την επομένη, οι Σπαρτιάτες ισχυρίζονταν ότι δεν είχαν ηττηθεί, καθώς ο Οθρυάδας δεν είχε εγκαταλείψει το πεδίο της μάχης, με αποτέλεσμα να διαπληκτισθούν με τους Αργείους και η μάχη να επαναληφθεί. Νικήτρια δύναμη στέφθηκε η Σπάρτη και έκτοτε, όπως λέει η παράδοση, οι Σπαρτιάτες άρχισαν να αφήνουν τα μαλλιά τους μακριά. Επίσης, λέγεται ότι ο Οθρυάδας αυτοκτόνησε εξαιτίας της ντροπής που αισθάνθηκε, καθώς εκείνος έζησε, ενώ οι συμπολεμιστές του σκοτώθηκαν στην μάχη που είχε προηγηθεί.

Προς τιμήν και ανάμνηση των νεκρών της Θυρέας τελείτο ανάλογη εορτή κατά την διάρκεια των «Γυμνοπαιδιών». Παιδιά, νέοι, αλλά και ηλικιωμένοι, φορώντας στεφάνια από φοινικόκλαδα, τα οποία αποκαλούντο «θυρεατικοί στεφάνοι», χόρευαν γυμνοί ενώπιον των αγαλμάτων του Πυθαέα Απόλλωνα, της Αρτέμιδος και της Λητούς.

 

Αρχείο

Επισκέπτες Συνδεδεμένοι

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 100 επισκέπτες

Επικοινωνία

Φόρμα Επικοινωνίας

email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.