Πέμπτη, 28 Σεπτεμβρίου 2017

Τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι [#42]

Β’ Μέρος

Η πορεία προς την μάχη

 

Κατά την διάρκεια της πορείας του στρατού ο βασιλιάς βρισκόταν στην κορυφή της φάλαγγας, καλυπτόμενος από τους Σκιρίτες οπλίτες, καθώς και από ένα σώμα ιππικού, του οποίοι οι άνδρες δρούσαν ως ανιχνευτές.

Τον βασιλιά συνόδευαν οι Σπαρτιάτες που έφεραν τα «δόκανα», δηλαδή το λάβαρο της Σπάρτης, το οποίο συμβόλιζε τους ήρωες της αρχαϊκής Λακεδαίμονος, τους Διόσκουρους αδελφούς Κάστορα και Πολυδεύκη. Κατ’ επέκταση, το λάβαρο αυτό συμβόλιζε τις δυο σπαρτιατικές βασιλικές οικογένειες, τους Αγιάδες και τους Ευρυποντίδες, των οποίων οι γενάρχες ήταν επίσης αδελφοί. Ειδικότερα, τα «δόκανα» ήταν δυο κάθετα δοκάρια, συνδεδεμένα μεταξύ τους με δυο οριζόντια, με τον πρακτικό αυτό συμβολισμό να αναδεικνύει την αδελφική αγάπη ανάμεσα στους δυο Διόσκουρους, καθώς και την αυτοθυσία του ενός για τον άλλο, στοιχεία που χαρακτήριζαν σημαντικά τους Σπαρτιάτες πολεμιστές, εξασφαλίζοντας την συνοχή και το αδιάρρηκτο της φάλαγγας τους.

Η απόφαση για το πότε θα στρατοπεδεύσει το στράτευμα ανήκε στην εξουσία του βασιλιά, όπως ακριβώς και η επιλογή της τοποθεσίας. Το στρατόπεδο στηνόταν σε κυκλικό σχηματισμό. Ακολούθως ορίζονταν φρουροί, οι οποίοι φρουρούσαν το στρατόπεδο από εξωτερική επιβουλή, καθώς και για το ενδεχόμενο της εσωτερικής ανταρσίας, προκληθείσης από συμμάχους, μισθοφόρους ή δούλους που αποστατούσαν ή εξεγείρονταν. Όσον αφορά στις διάφορες διαταγές, αυτές εκφωνούνταν από τους κήρυκες, οι οποίοι, όπως μας πληροφορεί ο Ηρόδοτος, ειδοποιούσαν και για τις ώρες που το στράτευμα θα προσερχόταν για γεύμα.

Παράλληλα, ο βασιλιάς τοποθετούσε φρουρές ιππικού σε ψηλά κατά κανόνα σημεία, προκειμένου να παρατηρούν και να ελέγχουν όσο το δυνατόν καλύτερα την γύρω περιοχή, με σκοπό την αποτροπή ενός ενδεχόμενου αιφνιδιασμού του σπαρτιατικού στρατού από κάποια εχθρική δύναμη. Ωστόσο, την νύχτα οι ιππικές δυνάμεις αποσύρονταν από αυτά τα σημεία και τους αντικαθιστούσαν οι Σκιρίτες, οι οποίοι κάποιες φορές αναλάμβαναν και την φρούρηση του στρατοπέδου.

Άξιο αναφοράς είναι το γεγονός ότι κατά την διάρκεια της αναμονής πριν από την συνάντηση με τον εχθρό, η σπαρτιατική ηγεσία φρόντιζε για την διατήρηση της υψηλής μαχητικότητας του στρατού με αθλητικά γυμνάσια, τα οποία λάμβαναν χώρα στο στρατόπεδο τις πρωινές και τις βραδινές ώρες. Ακολούθως, μετά το πέρας των πρωινών ασκήσεων, ο πολέμαρχος διέταζε τους άνδρες να καθίσουν όλοι κάτω προκειμένου να τους επιθεωρήσει. Αφού ολοκληρωνόταν η επιθεώρηση, οι άνδρες έτρωγαν πρωινό, ενώ μερικοί εξ αυτών αντικαθιστούσαν τους νυχτερινούς φρουρούς.

Μετά το δείπνο οι άνδρες τραγουδούσαν έναν από τους περίφημους σπαρτιατικούς παιάνες και έπειτα όποιος εξ αυτών το επιθυμούσε, μπορούσε να τραγουδήσει αυτοβούλως ένα ακόμη πολεμικό άσμα. Αρχαίες πηγές μας παραδίδουν ότι η τελευταία αυτή δραστηριότητα εξελισσόταν συνήθως σε έναν άτυπο ωδικό διαγωνισμό, όπου κριτής ήταν ο πολέμαρχος, καθώς αξιολογούσε τους διαγωνιζόμενους και έκρινε τον νικητή, στον οποίο έδινε ως έπαθλο ένα γεύμα κρέατος.

Μετά από αυτό το πνευματικό είδος χαλάρωσης, οι άνδρες κοιμούνταν πάντοτε με τα όπλα κοντά τους, για να είναι σε ετοιμότητα σε περίπτωση ανάγκης. Επισημαίνεται ότι ο θεσμός των «συσκήνων», δηλαδή των συντρόφων που μοιράζονταν την ίδια σκηνή, ίσχυε και κατά την διάρκεια της εκστρατείας.

Η τελευταία θυσία εκ μέρους των Σπαρτιατών τελείτο μόλις συναντούσαν το εχθρικό στράτευμα, δηλαδή λίγο πριν την σύρραξη, την στιγμή που οι αντίπαλοι διακρίνονταν ξεκάθαρα απέναντι τους. Τότε θυσιαζόταν μια αίγα προς τιμήν της θεάς «Άρτεμης Αγροτέρας», όπως αποκαλούσαν την θεά του κυνηγιού.

Το στράτευμα προχωρούσε στην κατάληψη της αμφισβητούμενης περιοχής ή εφάρμοζε την τακτική της «ερήμωσης», όπου οι άνδρες του κατέστρεφαν τις γεωργικές καλλιέργειες, άρπαζαν τα ζώα και αιχμαλώτιζαν τους αμάχους του εχθρού, με σκοπό να τον εξαναγκάσουν είτε να παραδοθεί, είτε να δώσει μάχη. Για αυτό, άλλωστε, δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι οι πολεμικές εκστρατείες και οι μάχες διεξάγονταν συνήθως την εποχή της συγκομιδής των δημητριακών, καθώς ανάμεσα στους κύριους στόχους του αντιπάλου ήταν να πλήξει και την αγροτική παραγωγή του εκάστοτε εχθρού του.

 

 

Αρχείο

Επισκέπτες Συνδεδεμένοι

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 64 επισκέπτες

Επικοινωνία

Φόρμα Επικοινωνίας

email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.