Πέμπτη, 14 Σεπτεμβρίου 2017

Τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι [#40]

Β’ Μέρος
Η διάταξη της σπαρτιατικής οπλιτικής φάλαγγας
 
Ειδικότερα, το δεξιό κέρας θεωρείτο η τιμητικότερη θέση της παράταξης, για αυτό και καταλαμβανόταν πάντοτε από επίλεκτα τμήματα του στρατεύματος, δηλαδή τους γενναιότερους πολεμιστές. Αυτό συνέβαινε διότι στο δεξιό μέρος στηριζόταν το σύνολο σχεδόν της φάλαγγας, εξαιτίας της ανεξέλεγκτης τάσης όλων των οπλιτών του μετώπου να μετακινούνται προς αυτή την κατεύθυνση, για να προστατεύσουν το δεξιό ευάλωτο πλευρό τους. Οι οπλίτες του δεξιού άκρου δεν είχαν άλλους συμπολεμιστές από την δεξιά μεριά, προκειμένου να προστατευτούν από τις ασπίδες τους, για αυτό θα έπρεπε να είναι οι ισχυρότεροι, καθώς αν λύγιζαν κατά την διάρκεια της σύρραξης ολόκληρη η φάλαγγα θα κατέρρεε μαζί τους.  
Σε αυτό το κέρας βρισκόταν, συνήθως, ο διοικητής της φάλαγγας, μαζί με τους προμάχους του, δηλαδή ο βασιλιάς και η βασιλική φρουρά του. Σαφώς, η διάταξη αυτή της φάλαγγας κατά την διάρκεια των πολεμικών επιχειρήσεων, όταν αυτή βαδίζει προς την μάχη, αναδεικνύει αναμφισβήτητα τον σεβασμό προς τον  βασιλιά και αρχιστράτηγο του σπαρτιατικού στρατού. Όταν, λοιπόν, η φάλαγγα πορευόταν προς την μάχη κανείς εκτός των Σκιριτών και των ανιχνευτών δεν επιτρεπόταν να προπορεύεται του βασιλιά. Σε περίπτωση, όμως, που η φάλαγγα συναντιόταν με τον εχθρό, αλλά ο βασιλιάς δεν βρισκόταν στην δεξιά της πλευρά, έπαιρνε την πρώτη μόρα και την οδηγούσε προς τα δεξιά της παράταξης, ενώ οι υπόλοιπες μόρες αναπτύσσονταν είτε προς τα αριστερά της πρώτης, είτε έχοντας την πρώτη στο μέσον και αυτές τίθεντο αριστερά και δεξιά της, πάντα υπό την καθοδήγηση των πολέμαρχων.
Ωστόσο, στην περίπτωση που η φάλαγγα αποτελείτο από συνασπισμένους στρατούς διάφορων πόλεων – κρατών, οι Σπαρτιάτες λάμβαναν πάντοτε το δεξιό κέρας, λόγω της ανυπέρβλητης μαχητικής αξίας τους. 
Επόμενη σε σπουδαιότητα πτέρυγα της μάχης ήταν το αριστερό κέρας, το αποκαλούμενο και ως «ευώνυμον», καθώς οι οπλίτες του θα αντιμετώπιζαν την δεξιά πλευρά του εχθρού, δηλαδή τους επίλεκτους άνδρες του αντίπαλου στρατεύματος. Στην περίπτωση, δε, συνασπισμένων στρατών, στην αριστερή πτέρυγα παρατάσσονταν, συνήθως, οι οπλίτες της δεύτερης ισχυρότερης πόλης της συμμαχίας.  
Όσο αφορά στο κέντρο της φάλαγγας, είχε δευτερεύουσα σημασία και το κατείχαν οι λιγότεροι ισχυροί πολεμιστές. Έτσι, στους συνασπισμούς στρατευμάτων το κέντρο καταλαμβανόταν από τις υπόλοιπες πόλεις της συμμαχίας, των οποίων τα στρατιωτικά σώματα παρατάσσονταν ανάλογα με την πολιτική τους βαρύτητα, την μαχητική ικανότητα των οπλιτών τους, αλλά και τον βαθμό εμπιστοσύνης την οποία έτρεφε για αυτές η ηγεμονίδα  πόλη. 
Ωστόσο, μια άλλη επίλεκτη ομάδα πολεμιστών, οι «επιστάτες ουραγοί», παρατασσόταν στον τελευταίο στοίχο της φάλαγγας. Οι οπλίτες αυτοί ήταν συνήθως βετεράνοι πολεμιστές, με σημαντική και μακροχρόνια πείρα στο πεδίο των μαχών. Η συμβολή τους ήταν ιδιαιτέρως σημαντική, καθώς ήταν υπεύθυνοι για την αποτροπή της λιποψυχίας των νεότερων και άπειρων οπλιτών που βρίσκονταν στους εμπρόσθιους στοίχους, καθώς και για την διατήρηση της τάξης και της συνοχής της φάλαγγας σε ολόκληρη την έκταση της, αφού από την θέση τους είχαν ορατότητα ολόκληρου του αναπτυγμένου στρατεύματος.
Οι ουραγοί, δηλαδή, ήταν εκείνοι που θα μεριμνούσαν για το αδιάσπαστο της φάλαγγας, πιέζοντας τους συμπολεμιστές τους που βρίσκονταν στις μπροστινές σειρές. Επίσης, μια ακόμη αποστολή τους ήταν η προστασία της φάλαγγας σε ενδεχόμενο προσβολής της από τα νώτα της, δηλαδή στην περίπτωση που ο εχθρός κατόρθωνε να την περικυκλώσει ή να εκμεταλλευτεί τυχόν κενά στο μέτωπο της. Τότε οι ουραγοί έκαναν μεταβολή, μετατρεπόμενοι έτσι σε προμάχους της φάλαγγας.
Τέλος, βασική μονάδα του σπαρτιατικού στρατού ήταν ο λόχος ή στοίχος, το βάθος του οποίου ισοδυναμούσε με τέσσερις άνδρες, όσο δηλαδή και το μήκος του δόρατος στου Σπαρτιάτη οπλίτη. Όσον αφορά, δε, στην παράταξη της φάλαγγας, σχηματιζόταν με την τοποθέτηση του ενός στοίχου δίπλα στον άλλο, ώστε οι επικεφαλείς Λοχαγοί των στοίχων, που ήταν και οι γενναιότεροι όλων, να δημιουργούν το μέτωπο της φάλαγγας. 

 

Αρχείο

Επισκέπτες Συνδεδεμένοι

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 137 επισκέπτες

Επικοινωνία

Φόρμα Επικοινωνίας

email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.