Σάββατο, 09 Σεπτεμβρίου 2017

Παραδοσιακά Μονοπάτια [#39]

Ο Σεπτέμβριος στο αρχαίο κόσμο ήταν ο Τρυγητής καθώς κατά τη διάρκειά του γινόταν ο τρύγος, συνοδευόμενος από πλήθος παραδόσεων. Στο Βυζάντιο η 1η Σεπτεμβρίου ήταν η Αρχιχρονιά και θεωρείτο η επίσημη έναρξη του ημερολογίου. Βάσει των διεργασιών της γης που συμβαίνουν κατά τον μήνα αυτό, έλαβε κι άλλες ονομασίες όπως Σταυριάτης, Σταυρίτης, Σταυρός, Πετμεζάς, Χινόπωρος, Ορτυκολόγος, Τρυγομηνάς. Τα αμπέλια, που φροντίζονται κατά τη διάρκεια όλου του χρόνου ευλαβικά, αρχίζουν να παράγουν τα πρώτα σταφύλια κατά τις αρχές του Φθινοπώρου.

Στη διαδικασία του τρύγου συμμετείχαν και άνδρες και γυναίκες. Αρχικά τα σταφύλια τοποθετούνταν σε μουσαμά ή καραβόπανο και μεταφέρονταν στα σπίτια. Με τα προϊόντα της συγκομιδής ως πρώτη ύλη γινόταν και η παραγωγή κρασιού και μούστου για όλο το χρόνο. Οικογένειες συχνά συνεργάζονταν μεταξύ τους για το πάτημα των σταφυλιών ή άλλες εργασίες του τρύγου. Στην  έναρξη της διαδικασίας, ο παππούς της οικογένειας έκοβε πέντε χοντρά κλωνάρια κλήματος (κληματσίδες) με αγκύλη στην άκρη τους, ενώ στη συνέχεια επέλεγε σταφύλια και χοντρή φλούδα και καλή εμφάνιση, τα λεγόμενα ροζακιά και γκρανουάρια. Σύμφωνα με την παράδοση σε κάποια μέρη, αφήνεται ατρύγητη μία μικρή περιοχή του αμπελιού, ως προσφορά των ανθρώπων και ευγνωμοσύνη προς τους Θεούς της γης.

Στη Μακεδονία κάθε νοικοκυρά χαρίζει από μία μάλλινη μισάλα, δηλαδή μια ποδήρη ποδιά σε όλους τους εργάτες του τρύγου της γειτονιάς της, γι’ αυτού και κατά την παράδοση κάθε γυναίκα που ετοιμάζεται να νυμφευθεί συμπεριλαμβάνει μία τέτοια μισάλα στην «προίκα» της νέας ζωής της.

Στην Κω, τη νύχτα της 31ης Αυγούστου οι ντόπιοι αφήνουν κάτω από τα άστρα της νύχτας ένα μεγάλο καρπούζι, ένα ρόδι, μια σκελίδα σκόρδο, ένα κυδώνι, ένα φύλλο από τον «πλάτανο του Ιπποκράτη» και ένα τσαμπί σταφύλι και «αστρονομούν», όπως λένε. Το επόμενο πρωί και πριν την ανατολή του Ήλιου, γυναίκες και παιδιά παίρνουν πίσω τους «αστρονομημένους» αυτούς καρπούς και τους πετούν στη θάλασσα.

Στη Ρόδο οι κάτοικοι κρεμούν στο δοκάρι της εισόδου του σπιτιού τους ένα λευκό υφασμάτινο σακουλάκι γεμάτο στάχυα και σιτάρι, δένοντας επίσης γύρω του καρύδια, ένα κρεμμύδι, ένα σκόρδο, ένα κεχρί, έναν καρπό βαμβακιού και ένα τσαμπί σταφύλι.

Διατηρείται επίσης το έθιμο της «απαρχής». Κατά την αρχαιότητα, αυτή η παράδοση αφορούσε την προσφορά των πρώτων ώριμων καρπών από σταφύλια και σύκα στους Θεούς ως θρησκευτική ιεροτελεστία. Στην Ορθοδοξία οι «απαρχές» έχουν αφομοιωθεί με τη μορφή ιδιαίτερης ευχής που διαβάζεται από τον ιερέα στη γιορτή της 6ης Αυγούστου. Μάλιστα, κατά την ημέρα αυτή, σύμφωνα με την παράδοση των πιο σύγχρονων ετών, δοκιμάζονται τα πρώτα σταφύλια, τα οποία θεωρούνται «ευλογημένα». Συγκεκριμένα, στη Λέσβο αυτά τρώγονται μαζί με το αντίδωρο από τους πιστούς, ενώ σε χωριά της Πιερίας, οι κάτοικοι τοποθετούν το πρώτο τσαμπί του τρύγου σε κάποιο εικόνισμα του ναού για να έχουν μια καλή σοδειά.

 

Αρχείο

Επισκέπτες Συνδεδεμένοι

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 88 επισκέπτες

Επικοινωνία

Φόρμα Επικοινωνίας

email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.