Πέμπτη, 24 Αυγούστου 2017

Τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι [#37]

Α’ Μέρος

Η δομή και η διοίκηση του σπαρτιατικού στρατού

 

Η στρατιωτική δομή της σπαρτιατικής πολιτείας ήταν ιεραρχική και θεμελιωμένη στην πειθαρχία, στην υπακοή στους ανωτέρους, αλλά και στην συνεχή εκπαίδευση, δηλαδή στα βασικότερα χαρακτηριστικά του δυνατότερου στρατού της Ελλάδας.

Η δομή του σπαρτιατικού στρατού άρχισε να αλλάζει περίπου στις αρχές του 8ου αιώνα π.Χ., με την εμφάνιση της οπλιτικής φάλαγγας. Δεν αποτελείτο μόνο από Σπαρτιάτες, οι οποίοι συνιστούσαν την βασική του ραχοκοκαλιά και επιστρατεύονταν από το εικοστό έως το εξηκοστό έτος της ηλικίας τους, αλλά και από άλλους Λάκωνες. Ωστόσο, στις εκστρατείες τους λάμβαναν μέρος κάποιες φορές και οι συμμαχικές προς αυτούς πόλεις, οι οποίες συνεισέφεραν στο σπαρτιατικό στράτευμα ανάλογα με την στρατιωτική τους δύναμη.

Δεν εκστράτευε ποτέ η συνολική δύναμη του σπαρτιατικού στρατού, παρά μόνο ένα τμήμα της, ενώ το υπόλοιπο παρέμενε σε ετοιμότητα στην πόλη – κράτος, για το ενδεχόμενο εξέγερσης των ειλώτων.

Η οργάνωση του σπαρτιατικού στρατού γινόταν πάντα σύμφωνα με τις ανάγκες της πόλης. Οι συχνές πολεμικές επιχειρήσεις στις οποίες εμπλεκόταν ο σπαρτιατικός στρατός, δημιούργησε την ανάγκη για χωρισμό του στρατεύματος σε αυτόνομα και αυτοδιοικούμενα τμήματα, τα οποία μπορούσαν να δράσουν ανεξάρτητα και σε διαφορετικά μέτωπα όταν χρειαζόταν.

Η σπαρτιατική φάλαγγα διέθετε περισσότερα οργανωτικά επίπεδα, κάτι που την καθιστούσε καλύτερα διοικούμενη από άλλες οπλιτικές φάλαγγες. 

Την απόλυτη αρχηγεία της Σπαρτιατικής φάλαγγας κατά την εκστρατεία απολάμβανε ένας εκ των δύο βασιλέων της πόλης, καθείς εκ των οποίων εκστράτευε εκ περιτροπής και πολεμούσε μέσα στις τάξεις της φάλαγγας. Όπως έχει αναφερθεί ήδη, σε εμπόλεμη κατάσταση ο ένας βασιλιάς οδηγούσε τον στρατό στην μάχη, έχοντας την αρχηγία του στρατεύματος, ενώ ο άλλος παρέμενε στην Σπάρτη, ώστε αυτή να μην μένει ποτέ ακυβέρνητη. Παράλληλα, ως ελεγκτική συνοδεία του βασιλέως αποστέλλονταν συνήθως δύο εκ των πέντε Εφόρων. Αυτοί, ωστόσο, δεν είχαν καμία δικαιοδοσία έναντι του βασιλέως κατά την διάρκεια της εκστρατείας, αλλά εφόσον παρατηρούσαν κάτι μεμπτό μπορούσαν να καλέσουν τον βασιλέα σε απολογία πίσω στην Σπάρτη, όταν η εκστρατεία θα είχε περατωθεί.

Έπειτα, ακολουθούσαν οι κατώτεροι στρατιωτικοί βαθμοί. Ειδικότερα, το δεύτερο σε ιεραρχία αξίωμα ήταν αυτό του Πολέμαρχου. Ο σπαρτιατικός στρατός διαιρείτο σε έξι μόρες (περίπου 3.500 οπλίτες) και οι Πολέμαρχοι ήταν οι αρχηγοί των έξι αυτών στρατιωτικών τμημάτων. Η μόρα αποτελούσε το μεγαλύτερο τμήμα του σπαρτιατικού στρατού  και όπως λέγεται η υιοθέτηση της οφείλεται στον Λυκούργο, αφορώντας τόσο τους οπλίτες, όσο και τους ιππείς.

Ακολουθούσε το τρίτο ιεραρχικά αξίωμα, αυτό των τεσσάρων Λοχαγών, οι οποίοι διοικούσαν ουσιαστικά τους τέσσερις λόχους της κάθε μόρας. Εν συνεχεία, κάθε μόρα διαιρείτο σε οκτώ τμήματα που ονομάζονταν πεντηκοστίες. Διοικητές αυτών των οκτώ τμημάτων ήταν οι Πεντηκόνταρχοι, οι οποίοι αποτελούσαν και τον τέταρτο βαθμό στην στρατιωτική ιεραρχία του σπαρτιατικού στρατού.

Ο τελευταίος βαθμός της στρατιωτικής ιεραρχίας ήταν αυτός των Ενωμοταρχών, οι οποίοι ήταν οι αρχηγοί κάθε ενωμοτίας. Η ενωμοτία συνιστούσε το 1/16 της μόρας και αποτελούσε την μικρότερη μονάδα του σπαρτιατικού στρατού,που συνίστατο από ομάδες ανδρών, οι οποίοι όπως λέγεται είχαν ορκιστεί από κοινού, λαμβάνοντας την έννοια της αδελφότητας.Όσον αφορά, δε, την καλύτερη μετάδοση των παραγγελμάτων και τον συντονισμό της φάλαγγας, κάθε ενωμοτία διέθετε έναν Ουραγό, που βάδιζε τελευταίος, καθώς και σαλπιγκτές, οι οποίοι σάλπιζαν τα παραγγέλματα.

Η ενωμοτία, ωστόσο, αποτελείτο από δυο συσκηνίες. Κάθε συσκηνία απαρτιζόταν από μια ομάδα δεκαέξι έως δεκαοκτώ ανδρών περίπου, οι οποίοι ονομάζονταν «σύσκηνοι». Οι άνδρες αυτοί από τα εφηβικά τους χρόνια ζούσαν και έτρωγαν μαζί, κοιμόντουσαν στην ίδια σκηνή, εκπαιδεύονταν ομαδικά στα στρατιωτικά γυμνάσια, ενώ στις πολεμικές συρράξεις ήταν συμμαχητές. Κατά συνέπεια, μεταξύ των ανδρών αυτών αναπτύσσονταν στενοί φιλικοί δεσμοί, γεγονός που τους έκανε ιδιαίτερα μαχητικούς και οργανωτικούς κατά την διάρκεια της μάχης. Στην περίπτωση που κάποιος «σύσκηνος» έχανε την ζωή του στην μάχη, την θέση του έπαιρνε κάποιος άλλος, κατόπιν εξετάσεως και ψηφοφορίας των υπολοίπων.

Συνοψίζοντας, λοιπόν, κάθε μόρα οπλιτών χωριζόταν σε τέσσερις λόχους, κάθε λόχος σε δυο πεντηκοστίες και κάθε πεντηκοστία σε δυο ενωμοτίες, έχοντας σαν διοικητή τον Πολέμαρχο και σαν αξιωματικούς τέσσερις Λοχαγούς, οκτώ Πεντηκόνταρχους και δεκαέξι Ενωμοτάρχες.

Σύμφωνα με αρχαίες πηγές υπήρχε ένα ακόμα σπαρτιατικό σώμα, οι λεγόμενοι «πρόσκοποι», οι οποίοι αναλάμβαναν δύσκολες αποστολές. Στον στρατό των Λακεδαιμονίων τον ρόλο των προσκόπων αναλάμβαναν οι Σκιρίτες, οι οποίοι κατάγονταν από την Σκιρίτιδα, δηλαδή την περιοχή που βρισκόταν στο βόρειο άκρο της Λακωνίας προς την Αρκαδία. Αυτοί προπορεύονταν του Σπαρτιατικού στρατού, πολλές φορές μάλιστα πιο μπροστά και από τους έφιππους ανιχνευτές.

Κατά την διάρκεια της μάχης οι πρόσκοποι, ως ένα άλλο επίλεκτο σώμα, παρατάσσονταν δίπλα από την επίσημη φρουρά του βασιλιά. Αποτελούνταν, περίπου, από εξακόσιους άνδρες με μεγάλη σωματική δύναμη και εξαιρετικό ψυχικό σθένος. Ανάμεσα στις δύσκολες αποστολές που αναλάμβαναν ήταν η συνοδεία των Σπαρτιατών εκτός στρατοπέδου, καθώς και η βραδινή του φύλαξη.

 

 

Αρχείο

Επισκέπτες Συνδεδεμένοι

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 97 επισκέπτες

Επικοινωνία

Φόρμα Επικοινωνίας

email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.