Παρασκευή, 18 Αυγούστου 2017

Τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι [#36]

Β’ Μέρος

Η εμφάνιση των Σπαρτιατών πολεμιστών ως μέσο ψυχολογικού πολέμου

 

Σύμφωνα με ιστορικές πηγές, ο χιτώνας και το ιμάτιο αντικαταστάθηκαν βαθμιαία κατά τον 5ο αιώνα π.Χ. στις ελληνικές πόλεις, από την χλαμύδα και την «εξωμίδα», δυο ανετότερα ενδύματα. Η «εξωμίς», συγκεκριμένα, ήταν ένας χιτώνας χωρίς μανίκια, ο οποίος χρησιμοποιείτο συνήθως από τους εργάτες. Ωστόσο, ήταν κατάλληλος και για τον οπλίτη, καθώς είχε το πλεονέκτημα ότι άφηνε γυμνό τον δεξιό ώμο, με αποτέλεσμα να χρησιμοποιεί με ακόμη μεγαλύτερη άνεση τον βραχίονα και το δεξί του χέρι. Μετά την εγκατάλειψη της θωράκισης του κορμού, η «εξωμίς» έγινε περισσότερο διαδεδομένη, διατηρώντας το κόκκινο σπαρτιατικό της χρώμα. Υιοθετήθηκε από τους συμμάχους των Σπαρτιατών και σταδιακά από τους περισσότερους ελληνικούς στρατούς.

Το ιμάτιο, δε, ήταν ένα είδος μακρού μανδύα, που τυλιγόταν γύρω από το σώμα και αποτελούσε χαρακτηριστικό των αριστοκρατών της αρχαϊκής περιόδου. Ωστόσο, το μήκος του αποτελούσε βασικό μειονέκτημα για τους περισσότερους Έλληνες, γιατί εμπόδιζε τις ελεύθερες κινήσεις του σώματος, τόσο κατά τις καθημερινές δραστηριότητες, όσο και κατά την διάρκεια των πολεμικών επιχειρήσεων. Έτσι, αντικαταστάθηκε από την χλαμύδα, έναν κοντύτερο και πιο άνετο μανδύα.

Οι Σπαρτιάτες, εντούτοις, δεν ακολούθησαν την αλλαγή αυτή, μένοντας πιστοί στην χρήση του ιματίου και συγκεκριμένα του «τριβώνα», που αποτελούσε το χαρακτηριστικό τους ένδυμα και το οποίο φορούσαν συνεχώς,  χειμώνα και καλοκαίρι, μέχρι να φθαρεί. Σκοπός τους ήταν να τονιστεί τόσο η σκληρότητα του στρατού, όσο και η λιτότητα των ανδρών της Σπάρτης. Επρόκειτο για μια πράξη ξεκάθαρης περιφρόνησης απέναντι στα υλικά αγαθά, την οποία θαύμαζαν και εξήραν οι φιλόσοφοι άλλων ελληνικών πόλεων – κρατών, υιοθετώντας την πολλές φορές και οι ίδιοι.

Ένα ακόμη βασικό χαρακτηριστικό της εμφάνισης των Λακεδαιμονίων ήταν το ραβδί τους, η επονομαζόμενη «βακτηρία», από το οποίο φαίνεται να αναγνωρίζονταν όταν βρίσκονταν εκτός των ορίων της πόλης – κράτους τους. Το έφεραν οι αξιωματούχοι της Σπάρτης στο εξωτερικό, οι στρατηγοί της, οι πρεσβευτές και οι αρμοστές της. Το σχήμα του ήταν είτε ευθύ, είτε σχημάτιζε μια καμπύλη απόληξη στο ένα άκρο του, η οποία επέτρεπε στον κάτοχο του να το χρησιμοποιεί ως στήριγμα, παρόλο που στο τέλος κατέληξε να θεωρείται σύμβολο της σπαρτιατικής ισχύος.

Ακόμη, το λοφίο της περικεφαλαίας ήταν κόκκινο και φουντωτό, προκειμένου να προσθέτει ύψος στον οπλίτη. Σύμφωνα με ιστορικές πηγές, μέχρι την περίοδο των Περσικών Πολέμων μερικοί οπλίτες χρησιμοποιούσαν τον αρχαϊκό τύπο του υπερυψωμένου λοφίου, επί ενός μεταλλικού στελέχους κάθετα προσαρμοσμένου στην επιφάνεια της περικεφαλαίας. Παράλληλα, όμως, χρησιμοποιείτο και το κλασικό απευθείας προσαρμοσμένο λοφίο. Ειδικότερα, οι αξιωματικοί του σπαρτιατικού στρατού διακρίνονταν από το περίφημο εγκάρσιο λοφίο, το οποίο υιοθέτησαν αργότερα οι Ετρούσκοι διοικητές και έπειτα οι Ρωμαίοι εκατόνταρχοι. Άλλωστε, είναι γεγονός ότι η Ρώμη υιοθέτησε πλήθος στοιχείων του σπαρτιατικού στρατιωτικού συστήματος, κληροδοτώντας τα εν συνεχεία στον σύγχρονο στρατό.

Η απεικόνιση, δε, πλήθους Σπαρτιατών, αλλά και άλλων Ελλήνων πολεμιστών, σε πολλές αγγειογραφίες και διάφορα ανάγλυφα να μάχονται γυμνοί, ήταν ένας ξεκάθαρος συμβολισμός τόσο της ρωμαλέας εικόνας του πολεμιστή, όσο και του ευπρόσβλητου του ανθρώπινου σώματος, παρά την ρώμη και την ομορφιά του.

Συμπερασματικά, λοιπόν, φαίνεται ότι η εμφάνιση του Σπαρτιάτη οπλίτη αποτελούσε συστατικό στοιχείο του ψυχολογικού πολέμου που εφάρμοζε έναντι του εχθρού, καθώς η όψη των συγκεκριμένων πολεμιστών δεν άφηνε καμιά αμφιβολία στον εχθρό για το τι μέλλει γενέσθαι!

 

Αρχείο

Επισκέπτες Συνδεδεμένοι

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 78 επισκέπτες

Επικοινωνία

Φόρμα Επικοινωνίας

email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.