Σάββατο, 15 Απριλίου 2017

Παραδοσιακά μονοπάτια [#18]

Κατά τη λεγόμενη Λαμπρή της Ορθοδοξίας στην Ελλάδα διαδραματίζονται ποικίλα έθιμα με προεξέχον αυτό της καύσης του Ιούδα, με διάφορες παραλλαγές.

Σε πολλές διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας, ηπειρωτικές και νησιώτικες, τη μεγάλη Παρασκευή ή μετά την Ανάσταση αναβιώνει το έθιμο της εκτέλεσης μέσω σφαιρών ή και καύσης του προδότη Ιούδα, δίνοντας έτσι έναν συμβολικό χαρακτήρα στην πράξη της προδοσίας, στην ανηθικότητα της φιλαργυρίας και στην αδυναμία της δειλίας.

Πολλά ενδιαφέροντα λαογραφικά στοιχεία έρχονται να εμπλουτίσουν αυτό το πολύ παλαιό τελετουργικό των Ελλήνων. Η βασική ιδέα του εθίμου είναι η κατασκευή ομοιώματος του Ιούδα που σε αρκετές περιοχές αποδίδεται με μία άσχημη, αποκρουστική φιγούρα με απόκοσμα χαρακτηριστικά προσώπου, και εν συνεχεία η παραδειγματική εξόντωσή του, μέσω κρεμάσματος, εκτέλεσης με πυρά από ντόπιους άνδρες ή παράδοσής του στη φωτιά. Το ομοίωμα παρασκευάζεται από υφάσματα, άχυρα, ξύλα μερικές ημέρες νωρίτερα, ενώ η φωτιά πυροδοτείται συχνά μέσω κροτίδων που τοποθετούνται στα μάτια του ομοιώματος. Το ομοίωμα συνήθως τοποθετείται σε υψηλό γεωγραφικά σημείο ώστε το κρέμασμα και κάψιμο του προδότη να φαίνεται σε όλους τους ντόπιους.

Οι ρίζες του εθίμου βρίσκονται στην περίοδο της οθωμανικής κατοχής. Σήμερα λαμβάνει χώρα με τελετουργικό και ευλαβή τρόπο μετά την Ανάσταση ή τη Μεγάλη Παρασκευή, σχεδόν σε όλα τα χωριά και κωμοπόλεις της επικράτειας, από την Κρήτη μέχρι τη Θράκη και από τη Λευκάδα μέχρι τη Χίο. Στη Θράκη, παιδιά παρασκευάζουν το ομοίωμα τη Μεγάλη Πέμπτη, με κλαδιά που ζητούν από τα σπίτια κατά τη διάρκεια περιφοράς του, και το καίνε τη Μεγάλη Παρασκευή. Αποτελεί ένα αγαπημένο τελετουργικό των πιστών της Ορθοδοξίας και όχι μόνο, διότι η διενέργειά του προσφέρει ένα είδος ψυχικής κάθαρσης, με τη μεγάλη φλόγα να θεωρείται πως παρασύρει μέσα της προσωπικά πάθη και αδυναμίες μαζί με την καταστροφή του φιλάργυρου Ιούδα. Η φυλετική ψυχή του ελληνισμού απ’ άκρη σε άκρη αγκαλιάζει το έθιμο και το κρατάζει ζωντανό αιώνες τώρα, παραδίδοντας στην πυρά μαζί με τον Ιούδα, τα χθόνια, βάρβαρα και επαίσχυντα ένστικτα και γνωρίσματα του χαρακτήρα.

Αξίζει να σημειωθεί καθαρά για ιστορικούς λόγους και αποκλίνοντας ελαφρά από το αντικείμενο της Στήλης μας, ότι το έθιμο υφίσταται και σε χώρες του εξωτερικού, όπου δεν υπήρχε ο παράγοντας της τουρκοκρατίας όπως εδώ, συγκεκριμένα στο Μεξικό, τη Βραζιλία, την Πορτογαλία, την Ισπανία, την Ουρουγουάη, τη Βενεζουέλα, τις Φιλιππίνες και αλλού.

 

Αρχείο

Επισκέπτες Συνδεδεμένοι

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 193 επισκέπτες

Επικοινωνία

Φόρμα Επικοινωνίας

email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.