Παρασκευή, 14 Απριλίου 2017

Τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι [#18]

Γ’ Μέρος

Η λατρεία και οι θρησκευτικές συνήθειες των Σπαρτιατών.

 

«Τα Κάρνεια»

 

Όπως έχει ήδη αναφερθεί, ανάμεσα στις σημαντικότερες εορτές των Δωριέων, αλλά και των Σπαρτιατών ειδικότερα, περιλαμβάνονταν τα «Κάρνεια» ή «Κάρνεα». Επρόκειτο για μια πολεμική και μυητική εορτή, αφιερωμένη στον θεό Απόλλωνα «Κάρνειο», η οποία λάμβανε χώρα ανά τετραετία, με την διεξαγωγή θυσιών και αγώνων. Διαρκούσε εννέα ημέρες του τοπικού μηνός Καρνείου Αυγούστου και κάποιες φορές τις πρώτες ημέρες του Σεπτεμβρίου, ανάλογα με την Πανσέληνο. 

Από ιστορικές πηγές προκύπτει ότι αρχικά η εορτή ήταν αφιερωμένη σε έναν τοπικό θεό υπό το όνομα «Κάρνος», που σημαίνει «κριός», και λογιζόταν ως προστάτης της γονιμότητας, της καρποφορίας και της συγκομιδής των καρπών. Η παράδοση, λοιπόν, που διατηρήθηκε έως το τέλος της αρχαιότητας, αναφέρει ότι στην προδωρική περίοδο υπήρξε ξόανο του θεού «Καρνείου οικέτα», το οποίο φυλασσόταν όχι σε ναό, αλλά στην οικία του μάντεως Κριού, όπου προσερχόταν κόσμος για την λατρεία του, καθώς είχε την εύνοια των Δωριέων, αφού, όπως λέγεται, τους είχε διευκολύνει να καταλάβουν την Σπάρτη.

Ωστόσο, την ίδια εύνοια έδειξαν οι Δωριείς και για τον θεό Κάρνειο, τον οποίο είχαν ταυτίσει με τον θεό Απόλλωνα, που ήταν και αυτός ποιμενικός θεός. Έτσι, κατά την διάρκεια των «Καρνείων» όλοι απείχαν από κάθε εγκόσμιο και στρατιωτικό έργο.

Στο σημείο αυτό πληροφορούμαστε ότι οι αρχαίοι εσφαλμένως θεωρούσαν την συγκεκριμένη εορτή «μίμημα στρατιωτικής αγωγής», επειδή οι άνδρες συνήθιζαν να μετέχουν σε ένα δείπνο που όλα τελούνταν με στρατιωτικά παραγγέλματα, σε εννέα διαφορετικές θέσεις της πόλεως, τις λεγόμενες «σκιάδες». Ζούσαν σαν σε στρατόπεδο και τα πάντα εκεί εκτελούνταν υποχρεωτικά με το πρόσταγμα της σάλπιγγας. Σε καθεμία εκ των θέσεων αυτών υπήρχε μία σκηνή, όπου δειπνούσαν ανά εννέα άνδρες, αντιπροσωπεύοντας  τρεις «φατρείς», δηλαδή τρεις ομάδες συγγενών. Κατά την διάρκεια των «Καρνείων» απαγορεύονταν οι εχθροπραξίες, ενώ οι δούλοι συνήθιζαν να θυσιάζουν προς τιμήν του Απόλλωνα ένα κριάρι, το οποίο είχαν εκθρέψει ειδικά για αυτόν τον σκοπό.

Η διεξαγωγή της εορτής εμπιστευόταν σε μια ομάδα νεαρών Σπαρτιατών, τους λεγόμενους «Καρνεάτες», οι οποίοι όμως δεν είχαν φθάσει ακόμη σε ηλικία γάμου. Ειδικότερα, από τους άγαμους άνδρες εκλέγονταν πέντε από κάθε φυλή, οι οποίοι είχαν την όλη επιμέλεια της εορτής. Την επιμέλεια των θυσιών, ωστόσο, την είχε ο ιερέας, ο οποίος ονομαζόταν «αγητής», για αυτό και η ημέρα των θυσιών ονομαζόταν «Αγητόρια».

Μερικοί εξ αυτών των νέων αποκαλούνταν «σταφυλοδρόμοι», καθώς μετείχαν σε μια τελετή που σηματοδοτούσε το τέλος του τρυγητού. Ένας καρνεάτης, με μια ταινία στα μαλλιά, έτρεχε ευχόμενος αγαθά για την πόλη, για το τέλος της συγκομιδής και της καλοχρονιάς, και απομακρυνόταν τρέχοντας από τους σταφυλοδρόμους, οι οποίοι επιδίωκαν να τον πιάσουν, κρατώντας μεγάλα τσαμπιά σταφύλια για να δυσκολεύονται στο τρέξιμο. Ο στεφανωμένος νέος συμβόλιζε την προσωποποίηση της ευτυχίας της πόλεως, για αυτό και επεδίωκαν να τον πιάσουν οι σταφυλοδρόμοι, οι οποίοι αντιπροσώπευαν την πόλη. Στην περίπτωση που τον έπιαναν, σήμαινε ότι η χρονιά θα κυλούσε αισίως για την πόλη, ενώ στην περίπτωση που ο νέος ξέφευγε, η χρονιά θα ήταν γεμάτη κακοτυχίες.

Επίσης, κατά την διάρκεια των «Καρνείων» διεξάγονταν εκτός των μουσικών αγώνων και αθλητικοί αγώνες, κατά τους οποίους μάλιστα κρατούσαν καταλόγους των «καρνεοτικών». Τους καταλόγους αυτούς τους χρησιμοποιούσαν για την χρονολόγηση, όπως ακριβώς συνέβαινε και με τους καταλόγους των Ολυμπιονικών. 

 

Αρχείο

Επισκέπτες Συνδεδεμένοι

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 68 επισκέπτες

Επικοινωνία

Φόρμα Επικοινωνίας

email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.