Πέμπτη, 30 Ιανουαρίου 2014

Πνεύμα Αθανάτων [#47]

Β’ Μέρος

 

Εύδοξος ο Κνίδιος

 

Ο «πατέρας» της ουράνιας μηχανικής, της επιστημονικής παρατήρησης και της μαθηματικής έρευνας.

 

Ακόμη, είχε διατυπώσει τον «ορισμό των ίσων λόγων», επιτρέποντας στους μαθηματικούς να χειριστούν τους άρρητους αριθμούς, με την ίδια αυστηρότητα με τους ρητούς αριθμούς. Η σκέψη του αυτή αποτελεί, στην ουσία της, την αφετηρία μιας μοντέρνας θεωρίας των αρρήτων αριθμών. Ακόμη, είχε συγγράψει και ένα βιβλίο με τίτλο «Περί Τομής», στο οποίο όπως φαίνεται βρισκόταν σε επιστημονική επαφή με το Θεαίτητο, ο οποίος είχε ασχοληθεί με την μελέτη των ασύμμετρων μεγεθών. Παράλληλα, ασχολήθηκε με το πρόβλημα του διπλασιασμού του κύβου, το λεγόμενο «Δήλιο πρόβλημα», που από την αρχαιότητα μέχρι τον 19ο αιώνα απασχόλησε όλους τους μαθηματικούς, χαρακτηριζόμενο ως άλυτο, αφού η λύση του, αποκλειστικά με κανόνα και διαβήτη, παραμένει αδύνατη μέχρι σήμερα. Ωστόσο, ο Εύδοξος χρησιμοποιώντας κάποιες καμπύλες, για τις οποίες όμως δεν υπάρχει σχετική γνώση, κατάφερε να βρει τη λύση. Επίσης, στοιχεία για το έργο του Εύδοξου μας δίνει και ο Πρόκλος, ο οποίος είχε αποφανθεί ότι: «Ο Εύδοξος παρουσίασε μεγάλο αριθμό προβλημάτων σχετικών με την τομή». Όσον αφορά στη φράση αυτή, πολλοί ιστορικοί διακρίνουν μια αναφορά στο πρόβλημα της «χρυσής τομής», άλλοι την σχετίζουν με τις κωνικές τομές, ενώ άλλοι εντοπίζουν την απαρχή του «θησαυρού αναλύσεων» του Πάππου του Αλεξανδρεύς. 

Ακόμη, ήταν ιδιαίτερα γνωστός και για τις γνώσεις του σχετικά με την αστρονομία. Η σχολή που ίδρυσε στο Κύζικο άκμασε ταχέως και επί μακρόν, ενώ τα γραπτά του χρησίμευσαν για πρωτότυπο στη συλλογή «Μικρή Αστρονομία», η οποία παρουσίαζε σε γεωμετρική μορφή το σύνολο των θεωρημάτων που αναφέρονται στη σφαίρα και στην ημερήσια περιστροφή. Επίσης, ήταν εκείνος που ακολούθησε ο Αρίσταρχος ο Σάμιος, για να υπολογίσει την απόσταση της Γης από τη Σελήνη και τον Ήλιο. Αξιοσημείωτο, όμως, είναι το γεγονός ότι συνέλαβε την πρώτη γεωμετρική θεωρία, αναφορικά με την κίνηση των πλανητών, μιλώντας για ομόκεντρες σφαίρες που περιστρέφονται η μια μέσα στην άλλη, ενώ κατάφερε να τελειοποιήσει τους τρόπους για τον καθορισμό της ώρας, με τη λεγόμενη «αράχνη». Στο έργο του «Φαινόμενα και Διοσημία» περιέγραφε τους αστερισμούς του Ισημερινού και των Τροπικών, δίνοντας ονόματα στους σχηματισμούς αυτών. Επίσης, διάφορες πηγές, όπως είναι τα σχόλια του Άρατου και του Ιππάρχου, των παρουσιάζουν να δίνει συμβουλές σε γεωργούς, ποιμένες και ναυτιλλόμενους, σχετικά με την πρακτική χρήση των αστερισμών.

Αξίζει να σημειωθεί ότι έγραψε αστρονομία και γεωγραφία κατά το πρότυπο των ομηρικών επών, καθώς επίσης  και πραγματείες νομικού, πολιτικού και ιατρικού περιεχομένου. Επίσης, ανέφερε ότι ο κάθε πλανήτης ακολουθεί τέσσερις διαφορετικές σφαίρες, μια για την κίνηση της ημέρας, μια για την διαδρομή του ζωδιακού και δυο για τις ανώμαλες κινήσεις, με αποτέλεσμα να υπάρχουν είκοσι επτά σφαίρες συνολικά: είκοσι για τους πλανήτες, τρεις για τον Ήλιο, τρεις για τη Σελήνη και μια για τους απλανείς. Ο Εύδοξος περιφρονούσε τις θεωρητικολογίες για το φυσικό σύμπαν, οι οποίες δεν μπορούσαν να επιβεβαιωθούν μέσω της παρατήρησης και της εμπειρίας. Αυτός ακριβώς ήταν και ο λόγος που επικεντρώθηκε με ιδιαίτερο ζήλο στην αποκάλυψη των μυστικών της φύσης. Χαρακτηριστική είναι η φράση του: «Αν μπορούσα να πάω στον ήλιο προκειμένου να βεβαιωθώ για το σχήμα του, το μέγεθος του και τη φύση του, τότε ευχαρίστως θα μοιραζόμουν την τύχη του Φαέθοντα (να λιώσει), ως τότε δε θα μπορούσα να μαντέψω».

Τα στοιχεία σχετικά με τη ζωή και το έργο του είναι περιορισμένα και προέρχονται, κυρίως, από τα κείμενα του Διογένη Λαέρτιου, καθώς από τα έργα του Εύδοξου έχουν διασωθεί μόνο λίγα αποσπάσματα. Επίσης, πληροφορίες για το υπόλοιπο έργο του εντοπίζονται σε έργα του Αρχιμήδη, του Ερατοσθένη, του Εύδημου, του Πρόκλου, του Ευτόκιου, αλλά και του Ιωάννη του Φιλόπονου, του Βυζαντινού. Όσον αφορά στο συγγραφικό του έργο, δυο εκ των σημαντικότερων έργων του είναι το «Ένοπτρο» και το «Φαινόμενο», ενώ μετέφρασε τους «Διαλόγους Νεκρών», από τα αιγυπτιακά. Επίσης, σημειώνεται ότι έγραψε και μια πραγματεία αστρονομίας, την «Τέχνη Ευδόξου», η οποία βρέθηκε σε ένα πάπυρο του Λούβρου. Άλλα έργα του, τα οποία όμως δεν έχουν διασωθεί, είναι τα «Αράχνη», «Γης Περίοδος» και «Περί Ταχών».

Ο Εύδοξος, λοιπόν, δικαίως κατέκτησε τον τίτλο του «πατέρα» της ουράνιας μηχανικής, της επιστημονικής παρατήρησης και της μαθηματικής έρευνας, καθώς κατείχε γνώσεις σχετικές με τη σφαιρική γεωμετρία, ενώ χρησιμοποιούσε επιστημονικές μεθόδους τόσο για την έρευνα των μαθηματικών, όσο και των αστρονομικών ζητημάτων. Με αυτό τον τρόπο απέδειξε τη σφαιρικότητα της Γης, μετρώντας πρώτος τη διάμετρο της. Με το έργο του εξασφάλισε μια πολύ τιμητική θέση μεταξύ των μεγαλύτερων σοφών της αρχαιότητας, το οποίο τον ανάγει ανάμεσα στους πλέον μεγαλοφυείς άνδρες της αρχαίας Ελλάδας.

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « Πνεύμα Αθανάτων [#46] Πνεύμα Αθανάτων [#48] »

 

Αρχείο

Επισκέπτες Συνδεδεμένοι

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 99 επισκέπτες

Επικοινωνία

Φόρμα Επικοινωνίας

email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.