Πέμπτη, 22 Αυγούστου 2013

Πνεύμα Αθανάτων [#24]

Ποσειδώνιος ο Ρόδιος

Η «Κοσμική Συμπάθεια» και η πρώτη εθνολογική μελέτη περί της Κέλτικης Φυλής.

Β’ Μέρος

Στον τομέα της Φυσικής, ο Ποσειδώνιος υποστήριζε τη θεωρία της «Κοσμικής - Συμπαντικής Συμπάθειας», της οργανικής διασυνδέσεως όλων των φαινομένων στο Σύμπαν, από τον ουρανό ως τη γη, ως ένα μέρος ενός λογικού σχεδιασμού που ένωνε την ανθρωπότητα με το συμπαντικό όλο. Η άποψη του αυτή επεκτεινόταν ακόμη και σε όλα τα πράγματα που ήταν χρονικά και χωρικά απομακρυσμένα μεταξύ τους. Στην ίδια θεωρία στήριξε και την πίστη του στη μαντεία, είτε την αστρολογική, είτε τα προορατικά όνειρα, ως ένα είδος επιστημονικής προβλέψεως.

Πηγές σχετικές με τις αστρονομικές γνώσεις του φιλοσόφου αποκαλύπτουν την πεποίθηση του ότι ο ήλιος εξέπεμπε μια «ζωτική δύναμη» που διαπερνούσε το Σύμπαν, ενώ αναφορά γίνεται στην προσπάθεια του να μετρήσει την απόσταση και τις διαστάσεις του. Ακόμη, για την ηλιακή διάμετρο βρήκε μια τιμή μεγαλύτερη, αλλά ακριβέστερη, από τις μέχρι πρότινος προτεινόμενες τιμές, άλλων αρχαίων Ελλήνων αστρονόμων. Συγχρόνως, προέβη στον υπολογισμό της διαμέτρου και της αποστάσεως της Σελήνης, ενώ λέγεται ότι είχε κατασκευάσει ένα φορητό υπολογιστή των κινήσεων των ουράνιων σωμάτων, παρόμοιο με τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων. Στο σημείο αυτό ο Κικέρωνας αναφέρει ότι το φορητό «πλανητάριο» του Ποσειδωνίου έδειχνε τις ημερήσιες κινήσεις του ήλιου, της σελήνης και των πέντε γνωστών τότε πλανητών. Επιπλέον, λέγεται ότι μέτρησε την περιφέρεια της Γης, με βάση τη θέση του αστέρα Κανώπου. Όπως και ο Πυθέας, πίστευε και εκείνος ότι η παλίρροια προκαλείται από τη Σελήνη, θεωρώντας ότι η τελευταία αποτελούσε ένα μίγμα αέρα και φωτιάς. Έτσι, απέδωσε την αιτία των παλιρροιών στη θερμότητα της Σελήνης, η οποία ήταν αρκετή για να φουσκώσει τα νερά της Γης, αλλά όχι επαρκής για να τα εξατμίσει. Κατέγραψε παρατηρήσεις σεισμών και ηφαιστείων, συμπεριλαμβανομένων μαρτυριών για ηφαιστειακές εκρήξεις στα Αιόλια νησιά, βόρεια της Σικελίας. Επιπλέον, ακολουθώντας τις αριστοτελικές απόψεις υποστήριξε θεωρήματα για τα αίτια δημιουργίας του χαλαζιού, των νεφών, της ομίχλης, του ανέμου, της βροχής, της πάχνης, της αστραπής και του ουράνιου τόξου.  Ασχολήθηκε με την Γεωμετρία και τη συγγραφή σχετικών μελετών, ενώ δημιούργησε και διατύπωσε διάφορους μαθηματικούς ορισμούς, αναφερόμενος ξεκάθαρα στις έννοιες «θεώρημα» και «πρόβλημα». Αξίζει να σημειωθεί ότι ο κρατήρας «Ποσειδώνιος» στο βόρειο ημισφαίριο της Σελήνης, πήρε το όνομα του από τον Ρόδιο φιλόσοφο.

Ωστόσο, η φήμη του Ποσειδωνίου ήταν εξαίρετη στο πεδίο της γεωγραφίας, της εθνολογίας και της γεωλογίας, η οποία αποκαλύπτεται χαρακτηριστικά στο έργο του για τον ωκεανό και τις γύρω περιοχές, ως μια συνολική παρουσίαση των γεωγραφικών ζητημάτων, σύμφωνα με την τρέχουσα επιστημονική γνώση. Ταυτόχρονα, η μελέτη του αυτή αποτέλεσε ένα μέσο για την εκλαΐκευση των θεωριών του για τις εσωτερικές διασυνδέσεις του κόσμου και για τον τρόπο που όλες οι δυνάμεις αλληλεπιδρούσαν μεταξύ τους, διασύνδεση η οποία ίσχυε και για την ανθρώπινη ζωή, τόσο στην προσωπική, όσο και στην πολιτική σφαίρα. Ακολούθως, ανέπτυξε την θεωρία του για την επίδραση του κλίματος στον χαρακτήρα ενός λαού, αλλά και τη «γεωγραφία των φυλών». Το πεδίο αυτό δεν αποτελούσε απλά βασική επιστήμη, αλλά είχε και πολιτικές προεκτάσεις, καθώς οι Ρωμαίοι πληροφορούνται ότι η κλιμακωτός θέση της Ιταλίας ήταν ένα ουσιώδες συστατικό του πεπρωμένου της Ρώμης να κυριαρχήσει στην οικουμένη. Ωστόσο, ο Ποσειδώνιος δεν προέβαινε σε κάποια θεμελιώδη διάκριση ανάμεσα στους πολιτισμένους Ρωμαίους ως κυρίαρχους του κόσμου και στους λιγότερο πολιτισμένους λαούς.

Με το έργο του «Ιστορίες» θεωρήθηκε ο συνεχιστής της Παγκόσμιας Ιστορίας του Πολύβιου, ενώ μέσω αυτού συνεχίζεται η καταγραφή της ανόδου και της επεκτάσεως της Ρωμαϊκής κυριαρχίας, την οποία φαινόταν να υποστηρίζει. Το ύφος του Ποσειδώνιου δεν ήταν τόσο αντικειμενικό όσο του Πολύβιου, καθώς θεωρούσε τα γεγονότα ως απόρροιες της ανθρώπινης ψυχολογίας. Κατανοούσε τα ανθρώπινα πάθη και παραλογισμούς, αλλά δεν τα συγχωρούσε, χρησιμοποιώντας την αφηγηματική του επιδεξιότητα για να εκμαιεύσει την αποδοκιμασία ή την καταδίκη των περιγραφόμενων πράξεων από την πλευρά του αναγνώστη. Σύμφωνα με την άποψη του η Ιστορία εκτεινόταν πέρα από τη Γη. Υποστήριζε ότι η ανθρωπότητα δεν ήταν απομονωμένη στη δική της πολιτική ιστορία, αλλά ήταν τμήμα του κόσμου. Επομένως, οι «Ιστορίες» του δεν αφορούσαν απομονωμένες ιστορίες λαών και ανθρώπων, αλλά εμπεριέχουν στοιχεία για όλους τους παράγοντες και δυνάμεις που κάνουν τους ανθρώπους να δρουν ως τμήμα του περιβάλλοντος τους, όπως είναι οι γεωγραφικοί παράγοντες, οι ορυκτοί πόροι, το κλίμα, η διατροφή. Όσον αφορά στο έργο του Ποσειδωνίου περί στρατηγικής, το επονομαζόμενο «Τέχνη του Πολέμου», ο Αρριανός αναφέρει ότι απευθύνεται περισσότερο σε «ειδικούς», υποδεικνύοντας ότι πιθανότατα ο φιλόσοφος να είχε προσωπική εμπειρία στην στρατιωτική ηγεσία.

Η γνώση του Ποσειδωνίου χρησιμοποιήθηκε ως πηγή από σύγχρονους του συγγραφείς, όπως ήταν ο Κικέρων, ο Λίβιος, ο Πλούταρχος, ο Στράβων, ο Κλεομήδης, ο Σενέκας ο Νεότερος και ο Διόδωρος Σικελιώτης. Θαυμαζόταν για το ρητορικό και περίτεχνο ύφος της γραφής του, ενώ επιδοκιμαζόταν για τη λογοτεχνική και υφολογική του ικανότητα. Αξίζει να σημειωθεί ότι αποτέλεσε την κυριότερη πηγή γνώσεων για τους Κέλτες της Γαλατίας, ενώ σχετικά τον επικαλέστηκαν ευρύτατα ο Τιμαγένης, ο Ιούλιος Καίσαρας, ο Διόδωρος Σικελιώτης και ο Στράβων. Ενίσχυσε τον Στωικισμό με γνώση πιο σύγχρονη, ενώ μέσω των γραπτών και της διδασκαλίας του από τον Παναίτιο, αλλά και μέσω των προσωπικών του επαφών με άλλες εξέχουσες προσωπικότητες, διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην εξάπλωση της Στωικής Φιλοσοφίας στον Ρωμαϊκό Κόσμο. Εκατό έτη αργότερα, ο Σενέκας αναφέρθηκε στον Ποσειδώνιο ως το πρόσωπο με τη μεγαλύτερη συνεισφορά στη Φιλοσοφία, ενώ η επίδραση του στη φιλοσοφική σκέψη επεκτάθηκε μέχρι τον Μεσαίωνα. Με την πλατωνική στροφή που πραγματοποίησε στον κλάδο της ψυχολογίας θεωρήθηκε ως ο αποφασιστικός κρίκος μεταξύ της Αρχαίας Ακαδημίας και του Μέσου Πλατωνισμού. Στα σωζόμενα, μέσα από ελληνικές και λατινικές πηγές, αποσπάσματα του έργου του διακρίθηκε για τη διφυή διάσταση της σκέψης του, ως επιστήμονας και φιλόσοφος, προσπαθώντας να ανταποκριθεί όσο το δυνατόν πληρέστερα στις φιλοσοφικές και επιστημονικές προκλήσεις του τελευταίου αιώνα της ελληνιστικής εποχής.

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « Πνεύμα Αθανάτων [#25] Πνεύμα Αθανάτων [#23] »

 

Αρχείο

Επισκέπτες Συνδεδεμένοι

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 48 επισκέπτες

Επικοινωνία

Φόρμα Επικοινωνίας

email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.